Mánudaginn hefst í Hollandi réttarhöld gegn rússneskum og úkraínskum aðilum sem grunaðir eru um að hafa skotið niður farþegaþotu MH17 frá Malasíu. Þegar líður á má sjá á alþjóðlegum samanburði að þetta harmleikur var óhjákvæmilegur. Einnig sýnir slíkur samanburður að ábyrgð og sektarmál hefðu getað verið skýrð mun fyrr og auðveldara.
Á síðustu sextíu árum hafa orðið yfir tuttugu tilvik þar sem farþegaþotur hafa verið skotnar niður um allan heim. Ekki er hægt að bera öll þau saman við MH17. Stundum var um fyrirfram undirbúin og vel ígrunduð ásamtækni gegn forseta, geranda eða framkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna (1961 Dag Hammarskjöld, 1994 forsetar Rúanda og Burúndí). Í um tíu tilvikum annarra var um markvissa hernaðaraðgerð að ræða í borgarstyrjöld eða opinberri deilu (tvisvar í Ródesíu, tvisvar í Angóla, þrisvar í Afganistan, þrisvar í Abkhasíu).
Það hefur einnig gerst að varnarluftvarnir hafa æft en skotið óvart raunverulegar eldflaugar. Þetta virðist öruggt í tilviki frá 1962 þegar rússneskt Aeroflot-flugvélar var yfir Síberíu. Árið 1980 var líka skotið á ítalska farþegaþotu yfir Miðjarðarhafi þegar flugher Bandaríkjanna, Frakklands, Ítalíu og Líbiju var að æfa. Fyrst árið 2013 viðurkenndu Ítalir að raunveruleg eldflauga hafi verið notuð.
Atburðirnir með MH17 bera sterk merki til minnst tíu tilvika þar sem í spennandi aðstæðum í hernaðardeilu hafa varnarluftvarnir á vettvangi óvart gert mistök. Ekki var annað herflugfar deytt heldur voru eldflaugar skotnar á borgaralega farþegaþotu með öllum þeim hörmungum sem fylgdu. Til dæmis var árið 1975 ungversk Malev-farþegaþota skotin niður í nágrenni flugvallarins í Beirút af öðru hvoru baráttuaðilunum í borgarstyrjöldinni í Líbanon.
Upphaf ársins var í Teheran nýlega hafin Úkraínsk farþegaþota skotin niður þar sem íransk varnarluftvarnarmenn áttuðu sig á henni í ratsjánum sem ír öflug loftvarnarflugsveit, eftir að Írak hafði nokkrum klukkustundum fyrr ráðist eldflaugaárás á íranskan hershöfðingja. Í hitanum á bardaga gerðu írsku varnarluftvarnarhermenn augljóslega rangt mat á aðstæðum.
Að rússneska flugherinn hikist ekki við að ýta á rauða takkan var þegar ljóst bæði 1978 og 1983 þegar rússneskar orrustuþotur skutu niður suðurkóreskar farþegaþotur á miklu hæð. Suðurkóresku flugmennirnir höfðu (samkvæmt Moskvu) ekki hlýtt áskorunum um að breyta stefnunni.
Í báðum tilvikum voru þetta farþegaþotur sem flugu til og frá Bandaríkjunum yfir Alaska og samkvæmt Moskvu höfðu þau brotist inn í rússneskt lofthelgi. Í öðru tilvikinu hélt Moskva fram í tíu ár að KL007 hefði verið njósnaflug. Auk þess neitaði Moskva að afhenda svartboxin til alþjóðlegra flugrannsakenda. Báðar vélar voru niðurkomnar austur af Murmansk í Kyrrahafi.
Árið 1988 sá áhöfn bandaríska fregattsins USS Vincennes í Persaflóa á ratsjám að íransk farþegaþota var á lofti og ruglaðist hún saman við íranska F14 orrustuþotu með loftvarnareldflaugum. Upphaflega lagði Bandaríkjastjórn allan sök á Írana.
Lengst af ríkti ágreiningur innan bandarískra stjórnmála um hvernig þessu máli skyldi hagað. Pentagon hélt lengi því fram að íranska flugherinn leyfði orrustuþotum sínum að senda út „borgaralegar“ kóðar á hraðamæli sínum. Að lokum var kvartun Írana gegn Bandaríkjunum leyst árið 1996 fyrir Alþjóðadómstólinn í Haag með bætur til ættingja Írana og dulinni viðurkenningu á sök.
Úr þeim gögnum sem JIT-rannsakendurnir hafa nú þegar safnað og miðað við sambærilegar aðstæður má álykta um að í tilviki MH17 hafi verið um samspil aðstæðna að ræða, með nokkru sem skiljanlegt er en samt sem áður mjög dramatískt.
Austur í Úkraínu var vopnuð deila í gangi. Í nokkra daga höfðu margar herflugvélar og þyrlur verið skotnar niður. Úkraínsk varnarluftvarnir gerðu mun mest af sér við að fylgjast með flugi sem kom úr austri, en austurlenskir uppreisnarmenn fylgdust greinilega með flugi sem kom úr vestri á ratsjánum sínum.
Á spennandi og banvænu Donbass-frontalínu misreiknaði þreyttur kórpör eða sergeant svæðisbundin skothríð og taldi að háttfljúgandi malasíska MH17 væri ógnvænleg óvinavél, þrýsti á viðvörun, hershöfðingi veitti leyfi eða fékk skipun og eldflauga var skotið á þotuna. Eins og svo oft áður …