Réttarátökin snúast um lán upp á 150 milljónir evra sem eiga að þjóna sem upphafsfé fyrir stærra vopna- og varnaráætlun. Framkvæmdastjórnin lítur á þessa upphæð sem fyrsta skrefið í miklu umfangsmeiri fjárfestingarplan sem nemur mörgum milljörðum. Samkvæmt Evrópuþinginu krefst þessi ákvörðun hins vegar lýðræðislegrar samþykktar.
Réttarsóknin hefur einkum táknræna þýðingu. Málið snýst síður um nákvæma upphæð og meira um valdahlutföll innan evrópskra stofnana. Fyrir þingið er lýðræðisleg eftirlit aðalatriðið. Fyrir framkvæmdastjórnina vegur hraði ákvarðana þungt, í tíma sem hún telur krefjast tafarlausra aðgerða.
Gagnrýnin beinist ekki að auknum varnarkostnaði, heldur að því hvernig framkvæmdastjórnin hafi hrint þessari hækkun í framkvæmd. Þingmenn telja að slíkar ákvarðanir megi aðeins taka í sameiningu innan evrópskra stofnana. Þeir líta á íhlutun framkvæmdastjórnarinnar sem ógur á hlutverk þeirra.
Framkvæmdastjórnin ver hegðun sína með því að benda á nauðsynina. Framkvæmdastjórar undirstrika að Evrópa þurfi fljótt að styrkja varnariðnað sinn til að ýta undir nýja framleiðslugetu og nýsköpun. Upphæðin 150 milljónir evra á að vera vogarstöng fyrir frekari fjárfestingar sem á næstu árum munu nema tugum milljarða.
Krafan um auknar evrópskar varnargjöld sprettur beint af sífellt aukinni ógn frá Rússlandi. Brussel varar við því að rússnesk árásarhneigð sé að færast meira og meira til vesturs. Til að geta brugðist rétt við telur framkvæmdastjórnin að mikil og hraðaukning fjárfestinga í eigin vopna- og varnariðnaði sé óumflýjanleg.
Auk þess gegnir stuðningur við Úkraínu lykilhlutverki. Framkvæmdastjórnin segir Evrópusambandið þurfa að undirbúa sig til lengri tíma fyrir stærri ábyrgð. Þar sem Bandaríkin virðast sífellt síður vilja vera þátttakandi, verði ESB sjálft að tryggja aukinn hernaðaraðstoð við Kænugarð.
Þingið í Strassborg er áfram klofið um hvernig best sé að úthluta fjármunum. Sumir þingflokkar leggja áherslu á styrkingu sameiginlegra evrópskra áætlana, á meðan aðrir kjósa frekar þjóðarbundin varnaráætlanaprójekt. Þessi pólitíska sundrung eru óháð lögfræðilegu deilumáli en gerir ákvarðanatöku flóknari.
Forseti þingsins Roberta Metsola tilkynnti að þingið muni færa málið fyrir Evrópudómstólinn. Með því vilja kjörnir fulltrúar setja fordæmi: ákvarðanir um varnarfjárveitingar megi ekki vera teknar án samþykkis þeirra. Næstu mánuði mun skýrast hvernig dómstóllinn metur valdheimildarmálið.