Ráðherrarnir náðu einróma samkomulagi um sameiginlega samningsstöðu fyrir landbúnaðarstefnuna fyrir árin 2028 til 2034 á mánudag í Lúxemborg. Með þessu samþykkja þeir að stórum hluta nýja uppbyggingu sem framkvæmdastjórn Evrópu hefur lagt til. Fjárhagslegar samningaviðræður hafa hingað til verið utan samkomulagsins.
Núverandi sértæk fjármögnun á tekjustuðningi til bændabús og styrkjum til sveitabyggðarþróunar verður sameinuð í mun stærra evrópskt sjóð. Þar verður nú einnig greitt fyrir svæðisbundna þróun, sjávarútveg og önnur stefnumálasvið. Hvert EES-ríki þarf að semja þjóðlegt verkáætlun fyrir úthlutun fjármagns.
Meira á land
Sértæk ríki innan EES fá talsvert meira frelsi til að móta eigin landbúnaðarstefnu. Tillögur framkvæmdastjórnar Evrópu um þjóðleg stuðningsáætlanir ættu ekki að vera bindandi. Landbúnaðarráðherrarnir vilja einfalda regluverk Evrópusambandsins og aðstoða betur við að styrkir samræmist aðstæðum í einstökum ríkjum.
Landbúnaðareftirlitsmaður EES, Christophe Hansen, fagnaði samkomulaginu en varaði jafnframt við of miklu þjóðlegu frelsi og lægri markmiðum. Samkvæmt honum þurfi sameiginleg einkenni landbúnaðarstefnunnar að haldast.
Fjórðungur minni
Framkvæmdastjórn Evrópu hefur lagt til um 300 milljarða evra til landbúnaðarstuðnings, miðað við 387 milljarða evra í núverandi tímabili. Það er 87 milljarðar evra (=22%) minna. Í lok nóvember verður haldin aukafundur EF um margra ára fjárhagsáætlunina til að ákvarða hversu miklu fé verður úthlutað til landbúnaðar til lengri tíma.
Framtíðarstuðningur við tekjur skal einkum renna til bænda sem rekur raunverulegan landbúnað. EES-ríkin mega sjálf ákveða hverjir teljast virkir bændur. Þar er einnig tekið mið af þjóðlegum aðstæðum og stöðu frátekinna bænda. Dreifing styrkja á hektara verður einnig minnkuð.
Ungir bændur og minni landbúnaðarstörf fá sérstaka athygli. Öll EES-ríki verða að veita aukinn stuðning til ungs fólks sem vill hefja landbúnaðarstarfsemi, meðal annars í formi hærri greiðslna, þjálfunar og leiðsagnar. Ákvörðun um hámarksstyrki á hvert bú og hægfara lækkun hára greiðslna verður tekin síðar.
Sveitabyggðarsjóður
Hrein fjármögnun sveitabyggðarþróunar mun hverfa. Þýskaland hefur óskað eftir tryggingum fyrir áframhaldandi stuðningi og harmar að móti verði fleygt. Umhverfiskröfur haldast óbreyttar en EES-ríkin fá aukið vald til að kanna framkvæmd þeirra. Náttúruverndarsamtök óttast minni vernd fyrir náttúru og líffræðilegan fjölbreytileika vegna þessa.
Ráðherrarnir vilja einnig betri tryggingar og neyðarstuðning fyrir bændur sem verða fyrir áhrifum af öfgafullu veðri, sjúkdómum eða öðrum kreppum. Samkomulagið er ekki enn bindandi löggjöf. Evrópuþingið þarf einnig að setja fram sína afstöðu áður en sameiginlegar samningaviðræður milli EES-ráðherranna og Evrópuþingsins hefjast.
