Reglan um einróma samþykki gildir meðal annars við inngöngu nýrra aðildarríkja og við samþykkt árlegra fjárlaga (og þar með allra mikilvægra fjárhagsmála). Þannig hefur Orbán til þessa hindrað aukna fjárhagslega aðstoð til Úkraínu.
Formaður þingflokksins Manfred Weber frá stærsta kristilegu íhaldsmannahópnum í Evrópuþinginu bar fram rök í síðustu viku í viðtali við þýska vikublaðið Der Spiegel fyrir því að afnema þessa reglu. Á föstudaginn gekk formaður framkvæmdastjórnarinnar Ursula von der Leyen að þeirri skoðun.
Nýtt hreyfiafl
Þannig stendur Evrópusambandið á mörkum mögulegra stóra breytinga í ákvarðanatökuferlinu. Nýleg valdaskipti í Ungverjalandi gefa samkvæmt leiðtogum í Brussel nýtt hreyfiafl til að takmarka neitunaréttar ESB-ríkjanna.
Promotion
Sérstaklega í viðkvæmum málum eins og refsiaðgerðum gegn Rússlandi og stuðningi við Úkraínu hefur ESB, samkvæmt Von der Leyen og Weber, setið föst. Neitunarétturinn hefur leitt til endurtekinna tafar og hindrana.
Formaður framkvæmdastjórnarinnar segir þetta vera rétt augnablik til að draga lærdóm af þeirri tíma. Hún segir ESB vera viðkvæmt svo lengi sem eitt aðildarríki getur stöðvað ákvarðanir sem meirihluti styður.
Flokkaður meirihluti
Þess vegna hefur hún lagt til að farið verði yfir í ákvarðanatöku með flokkaðum meirihluta. Það þýðir stuðning frá um þremur fjórðu hluta ESB-ríkjanna. Í slíku kerfi má samþykkja tillögur ef nægilega breiður meirihluti stendur að þeim. Þetta kerfi er nú þegar notað við minna ígripamiklar ákvarðanir.
Valdaskiptin í Ungverjalandi eru í Brussel talin tækifæri til að brjóta þetta fyrirkomulag upp. Með nýrri ríkisstjórn sem virðist vilja aðra stefnu skapast svigrúm til að hraða umræðu um umbætur.
Pólitískt viðkvæmt
Samt sem áður er þessi tillaga pólitískt viðkvæm. Breyting á ákvarðanaferlum krefst samþykkis aðildarríkjanna sjálfra. Sum lönd óttast að tapa áhrifum á eigin utanríkisstefnu.
Einnig ríkir áhyggjusemi um að minnihlutalönd verði neyð til að samþykkja ákvarðanir sem þau eru ekki sammála. Þetta gerir umræðuna flókna og hugsanlega deilnafulla.
Ekki einu sinni eftir Brexit
En trúin innan ESB á að núverandi kerfi virki ekki alltaf eykst. Stuðningsmenn umbóta benda á að fljót og sameiginleg aðgerð sé æ mikilvægari í órólegu alþjóðasamfélagi. Gagnrýnendur benda á að hreyfiaflið muni hverfa fljótt og vísa til útgöngu Breta úr ESB. Jafnvel gagnrýni á virkni ESB í kjölfar Brexit leiddi ekki til róttækra breytinga.
Komandi tímabil mun sýna hvort ESB-ríkin séu tilbúin að láta af neitunaréttinum. Lokaúrslit kosninganna í Ungverjalandi hafa að minnsta kosti flýtt fyrir þessari umræðu aftur.