Breski forsætisráðherrann Boris Johnson kemur í þessari viku með nýtt áætlun til að hrista upp í viðræðum við ESB um viðskiptasamning. Væntingar eru um að fimmta umferð „aðeins ítarlegri“ samningaviðræðna, sem hefjast á mánudag, muni leiða til stórs framfara.
Samkvæmt breska viðskiptablaðinu Financial Times virðist tónninn í samningaviðræðunum vera mýkri, að því er segir í tilkynningum frá diplómötum sem tengjast eftir-Brexit-samtölum. Báðir aðilar tala eftir fjarfundinn í viðræðum síðustu viku um nýtt stig, þar sem er minna formgert samkomulag og meiri vilja til að gera samninga.
ESB-ríkin undirbúa sig með samþykki fyrir slíkum ítarlegri samningaviðræðum. Þar mun ESB vera reiðubúið til „metnaðarfulls samnings“, að því segir breska blaðið. Ursula von der Leyen, formaður framkvæmdastjórnar ESB, sagði í síðustu viku að Brexit-vinnan væri enn langt frá því að vera hálfnuð, en að öllu yrði beitt til að ná samkomulagi. Á sama tíma varar Brussel við að undirbúningur verði að standa yfir vegna mögulegs Brexit án samnings, ef samningaviðræður skila engu.
Aðgangur að innri markaði Evrópu er enn gríðarlegt deilumál fyrir Brexiteers. Brussel vill að Bretland fái aðgang að innri markaðinum án viðskiptahindrana, en krefst þess að bresk fyrirtæki hlíði áfram ströngum reglum ESB. Þetta gengur þó þvert gegn þeim kröfum sem eru um breska fullveldi, sem er kjarni Brexit. Uppgötvast hefur í samningaviðræðunum að deilumál eru um fiskveiðar: Evrópusambandið krefst sama aðgangs að breskum lögsögum eftir Brexit, en Bretar vilja hluta af lögsögum sínum takmarkaðri fyrir evrópska veiðimenn.
Bretar virðast nú þegar vera að undirbúa sig á endurkomu tollskoðana á öryggissvæðum í evrópskum og breskum höfnum. Þá verður aftur komið á hefðbundinni umsýslu innflutningsgjalda og virðisaukaskatts. Það eru svo til á hringrás gagna listar yfir „grænar“ landbúnaðarvörur þar sem Bretland áskilur sér rétt til að víkja frá reglum ESB. Þetta þýðir að fyrir ákveðnar breskar útflutningsvörur þurfi nú að greiða innflutningsgjöld til ESB.
Í mótsvar koma Bretar til með að taka upp tollskoðanir (og innflutningsgjöld!) fyrir evrópska grænmeti, ávexti og landbúnaðarafurðir. Gjöldin áttu að ná til ýmissa landbúnaðarvara eins og grænmetis, ávaxta og skrautplantna. Listinn er þó ekki endanlegur og vörurnar eru mjög fjölbreyttar. Bretland flytur inn meira en helmingi af tómötum, lauk, gúrkum, papriku og salati sem það neytir, að miklu leyti frá Niðurlöndunum.
Meðan „no deal“-senário er í huga ríkisstjórnarinnar hefur hún nú þegar lagt fram lista yfir tollstjórnunaraðgerðir sem taka gildi frá 2021, skipt í þrjú stig með 1. janúar, 1. apríl og 1. júlí. Frá 1. janúar 2021 þarf innflutningur venjulegra vara að uppfylla meginreglur breskrar tollalöggjafar. Innflutningur á vörum með háa áhættu (svo sem helstu verðtegunarplöntur Xylella) krefst fyrirframkynningar og heilbrigðisvottorða, að því segir hollenska sendiráðið í London. Slíkar vörur verða skoðaðar líkamlega á fyrir fram ákveðnum stað innan Bretlands (til dæmis De Klant).
Frá 1. apríl 2021 verða fyrirframkynning og heilbrigðisvottorð krafist fyrir allar viðskiptabundnar plöntuvörur. Frá 1. júlí 2021 er full innflutningsskráning krafist. Innflutningsgjöld skulu greidd við komu til Bretlands. Bretland hefur ekki innflutningsgjöld á plöntuframleiðsluvörur en mögulega taka þau gildi á skera blóm (8%). Frá 1. júlí munu breskar landamærastöðvar framkvæma fleiri líkamlegar skoðanir og sýnatökur, að því er breskur vilji er til staðar.