Framkvæmdastjórn Evrópu heldur því fram að Malta brjóti gegn Evrópurétti með þeim fyrirmælum sínum að ríku útlendingar geti, gegn greiðslu, öðlast maltneskt vegabréf. Hún heldur því fram að ríkisborgararétti ESB megi ekki selja og að lönd innan ESB megi ekki nota þjóðarvald sitt til að spilla rétti sambandsins.
Maltneska ríkisstjórnin heldur fast í að úthlutun ríkisborgararéttar sé einkaréttur þjóðarinnar og muni þannig vera áfram. Samkvæmt Möltu sé þetta kerfi algerlega löglegt og landið hafi farið vandlega yfir umsækjendur. Forsætisráðherrann Robert Abela hefur ítrekað lagt áherslu á að Malta sjálft ákveði hverjir verði borgarar þess.
Málið komst í fulla dagskrá árið 2017 með umfjöllun maltnesku blaðakonunnar Daphne Caruana Galizia um tengsl maltneskra stjórnenda og ríkra viðskiptafólks við alþjóðlega undirheimanna. Hún var myrt af þeim glæpamönnum með sprengjuárás en morðingjarnir voru svo rækilega á nakinn.
Málið um „gullin vegabréf“ fékk aukið vægi eftir að nýlega var opinberað að sumir ríkir Rússar sem þegar hafa fengið maltnesk vegabréf hafa verið undir ESB-þvingunum vegna þátttöku þeirra í stríðinu í Úkraínu. Financial Times greindi frá því að þvingaðir rússneskir ríkisborgarar hefðu öðlast ríkisborgararétt í ESB í gegnum maltneska kerfið, sem leiddi til aukinnar áhættu varðandi öryggi.
Samkvæmt Transparency International grafa sölu vegabréfa í gegnum fjárfestingarverkefni undan kjarna gilda Evrópusambandsins. Samtökin leggja til strangari reglur og aukið eftirlit til að koma í veg fyrir misnotkun með peningaþvætti eða brot á þvingunum.
Framkvæmdastjórnin hefur einnig áður formlega varað Möltu. Stjórnin hefur sagt að fyrirkomulagið snerti ekki aðeins hagsmuni landsins heldur Evrópu og því að ríkisborgararéttur ESB veiti réttindi í öllum aðildarlöndunum. Til þessa hefur Malta þó haldið fast við sitt kerfi, þó með nokkrum breytingum.
Kerfið, sem var tekið upp árið 2014, hefur skilað Möltu verulegum tekjum. Samkvæmt Outbound Investment hefur sala vegabréfa skilað hundruðum milljóna evra. Verjendur kerfisins benda þó á að fjárhagsleg hagnaður vegi ekki upp á móti hugsanlegri skaða á ímynd ESB.
Dómur dómstóls Evrópu mun sennilega hafa veruleg áhrif á Möltu og mögulega önnur lönd sem bjóða upp á svipuð kerfi, eins og Kýpur. Málið er talið prófsteinn fyrir mörk þjóðlegs fullveldis innan ferlis Evrópusamþættingar.