Evrópska matvælaöryggisyfirvöldin (EFSA) hafa í skýrslu um svínakjötslátur staðfest að í nær öllum tilvikum um dýraníð má rekja til galla hjá starfsfólki. Skýrslan nefnir alls 30 algengustu aðstæður í sláturferlinu, allt frá komu og afflutningi svína til yfirvofandi svæfingar og aftöku.
Eins og við fyrri álíka ráðgjöf um fuglaframleiðslu kom í ljós að stærstur hluti þeirra ógna sem steðja að velferð dýra – 29 af 30 lýstum aðstæðum – eru afleiðing galla hjá starfsfólki, svo sem skorts á þjálfun eða þreytu. Lýstu tilvikin um dýraníð fela meðal annars í sér hitastress, þorsta, langvarandi svelti og öndunarerfiðleika.
Í skýrslunni er sérstaklega bent á skort á hæfni eða ófullnægjandi þjálfun starfsfólks. Velferðarvandamál hjá dýrum eru ekki tengd vinnustöðum sjálfum, tækjabúnaði né rekstri. Slæmir húsnæði reyndust þó vera aukafaktor í þróun áhættu, en ekki orsökina. „Jafnvel í vel hönnuðu og vel búnu sláturhúsi er þjálfun starfsfólks mikilvæg forvarnaráðstöfun til að koma í veg fyrir dýraníð,“ segir í skýrslunni.
Skýrslan um dýravelferð er hluti af nýju sjálfbærnistefnu ES, Green Deal. Þar gegnir matvælaáætlunin, Farm to Fork-strategían, lykilhlutverki. Sem hluti af endurskoðun fer Evrópusambandið nú yfir allar núgildandi reglugerðir varðandi dýravelferð. Á fundi fyrr í vikunni sagðist Stella Kyriakides, framkvæmdastjóri ES fyrir heilbrigði og matvælaöryggi, að „viðeigandi lagabreytingar fyrir dýravelferð“ væru nauðsynlegar. Þær eru fjárfestar fyrir árið 2023.
Dýravelferð hefur hingað til verið aðallega á ábyrgð landbúnaðarnefndarinnar. En úr annarri ES-rannsókn, sem einnig var birt í þessari viku, kemur fram að landbúnaðarstefnan (AGRI) innan ES mun í framtíðinni hafa mun minni áhrif á þetta svið. Í þeirri rannsókn er greint hvaða deildir innan ES bera ábyrgð á þáttum Green Deal og undir hvaða yfirstjórn þeirra (DG-sviða) þau falla síðar.
Af 27 fyrirhuguðum breytingum í embættisráðgjöf og pólitískum ákvörðunum kemur landbúnaðarsviðið DG-AGRI aðeins að 9 af þeim og mun þar gegna leiðandi hlutverki. Í flestum hinna tilvika verður það umhverfis-, matvælaöryggis-, sjálfbærni-, vinnuumhverfis- eða svæðisþróunarsvið. Inni í Green Deal verður landbúnaður aðeins einn af mörgum þáttum.
Svipuð „valdastríð“ fer nú einnig fram á milli mismunandi nefnda Evrópuþingsins. Þar hefur einnig verið í umræðunni hver eigi og hvað. Í síðustu viku leak-aðist bréf frá Pascal Canfin, franska formanni umhverfisnefndarinnar ENVI, til fjölmiðla. Í bréfinu tilkynnti ENVI nefndin að hún hefði slitið óformlegu samstarfi sem hafði skapast milli nefndanna við undirbúninginn á Farm to Fork.
Samningaviðræður nefndanna um endurskoðun sameiginlegrar landbúnaðarstefnu (GLB) gengu greinilega afar illa. Ákvörðunin um að draga ENVI skugga-þingmennina úr samningunum var tekin fyrir tveimur vikum. Pólitísku flokkstjórnendur ENVI nefndarinnar telja að sundrungin við AGRI samstarfsfélaga sé óyfirstíganleg. Meðlimir Landbúnaðarnefndar AGRI sögðust vera vonsviknir yfir þessu en hafa ekki gefið út formlegt viðbragð ennþá.
Mögulega verður þetta rætt á fundi Landbúnaðarnefndar á mánudag. Þangað er boðað til viðræðna við umhverfisstjóra Sinkevicius. Umræðan við framkvæmdastjóra umhverfis-, haf- og fiskveiðimála mun snúast um líffræðilegan fjölbreytileika á landbúnaðarlandi.