Í Strassborg verður haldinn fyrsta fundur borgaraspanels um komandi helgi, en það panel mun leggja fram ráðleggingar um endurnýjun Evrópusambandsins. Þessar framtíðarráðstefnur eiga að skila sér í að ESB verði endurbætt á næsta ári.
„Endurnýjunin“ er ekki aðeins á óskalistanum hjá framkvæmdastjórn með forsetainn Ursula von der Leyen, heldur líka hjá mörgum ESB-ríkjum. Evrópuþingmenn hafa einnig í mörg ár krafist ýmissa breytinga. Enn fremur: eftir sárlegt brottfar Breta úr ESB verða leiðtogarnir í sambandinu einfaldlega að bregðast við…
Á næstu mánuðum verða haldnir fundir borgaraspanela bæði í raunheimi og á netinu, og eftir það fjögur sérfræðingafundir í evrópskum borgum um fjögur mismunandi stefnumál ESB.
Fyrstu lotur allra fjögurra spanelanna fara fram í þinginu í Strassborg. Tillögur þeirra eru af sumum taldar „raddir almennings“ eða „raddir þjóðarinnar“, þó gagnrýnendur hafni því sem „vel skipulögðum og undirbúnu dagskrárverkefni“. Fyrst og fremst er gagnrýnt að ekki sé skýrt hvernig þessi borgaraspanel voru valin og sett saman.
Ætlunin er að ljúka ráðgjafafasanum á fyrri hluta næsta árs undir frönsku formennsku ESB og fara þá að semja ráðleggingar. Þar sem bæði Evrópuþingið og framkvæmdastjórn ESB ásamt sendinefndum 27 ríkja og þinga eiga um þetta að segja, verður líklega að halda einhvers konar þríhliða samráðsfund á endanum til að taka endanlegar ákvarðanir. Fjöldi ríkisstjórna og ráðuneyta skipuleggja ennfremur sín eigin panel.
Flestir eru sammála um að eitthvað þurfi að breytast í ESB. Spurningin er hversu djúpar breytingarnar eiga að verða. Er nóg að breyta svolítið miðað við nútímann, eða þarf ESB snögglega að verða mótstöðuþolnara fyrir komandi kynslóðir?
ESB hefur á síðustu sextíu árum vaxið úr litlu sexríkjasambandi með mjög takmörkuð verkefni (EGKS), í rúmara níuríkjasamband (EEG), í sexntríkja hagkerfissamband (EG) og nú stóra 27 ríkja samtök (ESB) með fjölbreytt verkefnasvið.
Margar reglur og ferlar hafa ekki verið lagaðar að þessum stækkunum og eru þess vegna úreltar og óstarfhæfar. Þar sem ábyrgðin í ESB er að mestu „deilt“ fara ákvarðanir oft fram í umfangsmiklu fundarferli.
Skipulagningin á þátttökuferlinu er í höndum Ráðstefnunnar um framtíð Evrópu, þar sem eru pólitíkusar frá Evrópuþinginu, framkvæmdastjórninni og ESB-ríkjunum. Frjálslyndi belgíski evrópuþingmaðurinn Guy Verhofstadt sagði að meira en 2,5 milljónir Evrópubúa hafi tekið þátt í spönum og könnunum á netinu og 25.000 hafi opnað aðgang til að leggja fram tillögur. Á borgararráðstefnunum munu 200 manns úr hverju spani greina málin og setja fram tillögur.
Verhofstadt sagði að hann vildi kynna fyrstu niðurstöður í lok mars 2022. Hann taldi það hagstætt tímamót: undir frönsku formennsku sambandsins, á þröskuldi frönsku forsetakosninganna, með nýlega mynduðu þýsku ríkisstjórn.