Þessi aðgerð er hluti af víðtækari evrópskum refsiaðgerðum gegn Moskvu frá upphafi innrásarinnar árið 2022. Brussel segir að strangari reglur um vegabréfsáritanir séu nauðsynlegar til að geta haft meiri stjórn á rússneskum ferðamönnum og betur fylgst með hverjir fá aðgang að Schengen-svæðinu.
Samkvæmt embættismönnum ESB eru auknar áhyggjur af njósnum, skemmdarverkum og upplýsingasprengjum sem koma frá Rússlandi. Þá eru einnig nefnd notkun ólöglegs innflytjenda og truflun á evrópskri innviði (flugumferð og lestum) sem hvatar að herðingu reglna.
Undantekningar gilda þó fyrir ákveðna hópa, þar á meðal fjölskyldumeðlimi ESB-borgara eða löglega búsetta Rússa, flutningafólk, andófsmenn, sjálfstæða blaðamenn og mannréttindaverndara. Fyrir þá geta ESB-ríkin enn útvegað margra innferðarleyfi með hámarksgildistíma upp á eitt ár.
Nýju reglurnar taka ekki gildi afturvirkt. Núverandi vegabréfsáritanir haldast í gildi og Rússar sem hafa ESB-ríkisfang eða gilt dvalarleyfi verði ekki fyrir áhrifum af breytingunum. Fjöldi útgefinna vegabréfsáritana hefur þegar dregist verulega saman á undanförnum árum – úr um fjórum milljónum á ári fyrir stríðið í um hálfa milljón.
Yfirstjórnandi málefna utan ESB, Kaja Kallas, varði ákvörðunina með þessum orðum: „Að ferðast til ESB er forréttindi, ekki réttur.“ Hún sagði nýju stefnuna endurspegla breytta raunveruleika varðandi öryggi í Evrópu.
Moskvu svaraði harðlega. Talskona Maria Zakharova sakaði Brussel um mismunun og fullyrti að aðgerðin „ræði ólöglega innflytjendur fram yfir löghlýðna rússneska ferðamenn.“ Hún sagði Kallas „mann með sjaldgæfa greind“ og tilkynnti að Rússland væri að íhuga mótiaðgerðir.