Stjórnmálaumhverfið bæði á Íslandi og í Brussel hefur á undanförnum tíma orðið móttækilegra fyrir þessu.
Endurvakin viðræður hefjast með samningum um öryggi, vörn og stjórn hafsvæða. Nýtt minnisblað hefur verið undirritað um fiskveiðar og samstarf á hafsvæðinu. Bæði aðilar vilja vernda mikilvæga innviði betur og berjast gegn ólöglegum starfsemi á sjó. Ísland er áfram mikilvægur NATO-partner og samstarfið við ESB mun byggja á því, samkvæmt yfirlýsingum.
Fyrrum aðildarsamningar milli Íslands og ESB voru stöðvaðir árið 2015. Megináherslur Íslands voru varnir um eigin fiskveiðistarfsemi. Margir Íslendingar óttuðust að innganga í ESB myndi færa stjórnun fiskimiðanna úr þeirra höndum, sem eru mikilvæg bæði efnahagslega og í táknrænum skilningi fyrir landið.
Samkvæmt íslensku ríkisstjórninni hefur staðan nú breyst. Evrópska orkukreppan og aukin öryggishótun vegna Rússlands hefur haft áhrif á viðhorf í Reykjavík. Einnig hefur stuðningur almennings fyrir nánara samstarfi við ESB aukist, sem gefur ríkisstjórninni rými til að skoða aðildarráðgjafar á ný.
Hanna Katrín Friðriksson, iðnaðarráðherra Íslands, kallar nýju viðræðurnar „fyrsta skref“ og leggur áherslu á vaxandi vilja til samstarfs við Evrópu. Ursula von der Leyen, formaður framkvæmdastjórnarinnar, sagði að upphaflega umsókn Íslands um aðild að ESB væri enn í gildi. Hún kallaði Ísland „nauðsynlegan samstarfsaðila“ og lýsti yfir stuðningi við frekara samstarf.
Þó að formlegar samningaviðræður um aðild að ESB hafi ekki verið tilkynntar er endurvakin aðildarþingfjör nú til umræðu aftur. Á sama tíma eru viðkvæm málefni fiskveiðigeirans enn til staðar. Viðræður um þau munu ráða miklu um framvindu ferilsins.