Kínversk stjórnvöld hafa tilkynnt um bráðabirgðatolla á svínakjöti og afurðum úr ESB. Evrópskir útflytjendur tapa þannig stórum hluta samkeppnishæfni sinnar á kínverska markaðnum. Sá markaður er mjög mikilvægur fyrir lönd sem hefðbundið flytja mikið magn svínakjöts til Kína.
Samkvæmt Peking koma tollarnir í veg fyrir að evrópskir útflytjendur selji vörurnar sínar á of lágu verði í Kína. Á sama tíma vill ríkisstjórnin í Peking stuðla að aukinni neyslu innanlands framleidds kjöts. Fyrir evrópskan geira sem byggir mikið á útflutningi til Asíu getur þessi aðgerð haft miklar efnahagslegar afleiðingar.
Tímasetningin er eftirtektarverð. Stuttu áður hafði ESB ákveðið að leggja aukna innflutningstolla á kínverska rafbíla og íhluti. Brussel telur að kínverskir framleiðendur keppi ósanngjarnt þar sem þeir geti boðið bíla sína mun undir kostnaðarverði í löndum ESB vegna kínverskra ríkisstuðnings. Til að verja evrópskan bifreiðaiðnað voru því settar harðar aðgerðir í framkvæmd.
ESB hefur í langan tíma kvartað undan niðurgreiðslu kínverskra vara. Vörur þessar eru oft seldar á undirverði á evrópskum mörkuðum og uppfylla ekki alltaf evrópsk umhverfisskilyrði. Þetta leggur ekki aðeins iðnaðinn heldur einnig pólitíska samskipti undir þrýsting. Nýju tollarnir á svínakjöti eru skýr sýn á það að Kína lætur sig ekki eitt og sér hlíta evrópskum viðurlögum.
Fyrir evrópska bændur og kjötvinnslufyrirtæki getur þessi aðgerð haft harðar afleiðingar. Kína er stærsti markaður heims fyrir svínakjöt. Vegna hærri innflutningstolla er hætta á að eftirspurn eftir evrópskum vörum rýrni en kínverskir framleiðendur fá á sama tíma meira svigrúm. Geirinn óttast því veruleg verðfall og umframeftirspurn á evrópskum mörkuðum.
Á beiðni BBB-þingkonunnar Jessiku van Leeuwen hefur Evrópuþingið ákveðið að halda umræður um kínversku viðurlögin á miðvikudag. Hún kallar þessa tolla, sem taka gildi 10. september 2025, alvarlega ógnum fyrir evrópska svínabændur, vinnsluiðnaðinn og innri markaðinn.
Van Leeuwen er meðlimur í Alþjóðaviðskiptanefnd Evrópuþingsins sem fjallar um þetta mál. Hún segir það „líklega mikilvægt að Evrópusambandið bregðist fljótt við til að styðja bændur okkar“. En í raun hefur Evrópuþingið lítið um málið að segja.
Þessi nýja aðgerð frá Peking kemur á sama tíma og Evrópa skerpir viðskipta stefnu sína. Bandarikjunum hefur einnig nýlega hækkað innflutningstolla á fjölda evrópskra vara. ESB vill koma í veg fyrir að fyrirtæki þess verði leikföng í alþjóðlegri viðskiptastríðu og leitar því virkt að nýjum markaðssvæðum.
Nýlega gerði Brussel viðskiptasamninga við Ástralíu, Nýja Sjáland og Japan. Með þessari dreifingu vill sambandið gera útflutning sinn óháðari nokkrum stóru samstarfsaðilum. Í búningi eru jafnframt ákvarðanir um umfangsmikinn samning við fjögur Suður-Ameríkulönd. Sá samningur á að skapa aukin tækifæri fyrir bæði landbúnað og iðnað.
Hvort þessi versnandi ágreiningur verði tímabundinn eða leiði til langvarandi viðskipta stríðs milli Evrópu og Kína er enn óvíst. Að svo stöddu virðist evrópsk svínarækt vera fyrsti stóri taparinn í átökum Brussel og Peking.