Í ESB hefur náðst samkomulag um róttæka breytingu á sameiginlegri landbúnaðarstefnu Evrópu. Frá og með nú mun landbúnaðarframleiðslan verða mun betur sniðin að aðstæðum í hverju ESB-landi fyrir sig. En þá verða þau einnig að ná mun meiri umhverfis- og loftslagsbótum.
Ríkisstjórnirnar verða frá og með nú að setja fram „þjóðlegar stefnumótandi áætlanir“ sem þurfa samþykki Evrópusambandsins. Í þeim þurfa löndin að tilgreina hvernig þau hyggjast framfylgja markmiðum Grænna samkomulagsins og loftslagssamnings ESB. Framvinda þeirra og fylgni við reglur ESB verður eftirlýst af framkvæmdastjórninni.
Þetta gefur framkvæmdastjórninni betra yfirlit, stjórn og samfélagslega aðkomu að atriðum eins og líffræðilegri fjölbreytni, fæðuöryggi, dýravelferð, loftmengun og jarðmengun á landsvísu. Framkvæmdastjórnin mun einnig meta í úttekt sinni hvort þjóðlegu stefnumótandi áætlanirnar stuðli að „frá bónda til borðs“-stefnunni.
Hin löngu til staðar landbúnaðargreiðslur á grundvelli sameiginlegrar landbúnaðarstefnu verða nú að 25% breyttar úr almennri tekjutengri stuðningi (á hektara) yfir í markvissa „græna“ styrki fyrir ýmsar umhverfisvænar landbúnaðaraðferðir. Á þrýstingi 27 landbúnaðarráðherra ESB verður tvö ára „innleiðslutímabil“ (2023 og 2024) þar sem ónotaðar „umhverfisbætur“ verða samt áfram aðgengilegar bændum.
Auk þess verður fjárhagslegur stuðningur við landbúnaðargeirann á næstu árum færður frá stórri, miklu þéttbýlisskipuðum landbúnaði og landbúnaðariðnaði til smærri og meðalstórra bænda. Þess vegna verður nú 10% af allri þjóðlegri landbúnaðaraðstoð bundin við unga bændur og lítil fjölskyldufyrirtæki.
Skipulagning fyrsta þríhliða samningafundarins í Brussel var breytt eftir að fyrri viðræður í maí voru farsælar. Nú koma allar 27 landbúnaðarráðherrar ESB saman annað kvöld í Lúxemborg og funduðu ekki lengur samtímis með þríhliða viðræðunum. Þeir geta nú aðeins samþykkt eða hafnað niðurstöðunum eftir á og hafa ekki nákvæm áhrif á smáatriði.
„Gleðilegt að loksins sé kominn samningur um sameiginlega landbúnaðarstefnu,“ segir Evrópuþingmaðurinn Annie Schreijer-Pierik (CDA). Samkvæmt henni hvílir mikil skylda á landbúnaðarráðuneytinu í Haag og umdæmum að setja fram aðgengileg vistvæn kerfi og gera þau fjárhagslega meira aðlaðandi fyrir bændur með því að bæta við auknum (þjóðlegum) árangursstyrkjum.
Nederlandskir Evrópuþingmenn Jan Huitema (VVD, Renew Europe) sögðu þennan samning vera mikilvægan áfanga í átt að nútímavæddri landbúnaðarstefnu. „Núverandi stefna sem segir bændum ofan frá hvernig þeir eiga að græna sig hefur ekki reynst árangursrík. Miklu betra er að tengja fjármuni beint við umhverfisárangur bóndans og garðyrkjumannsins. Því hærri sem árangurinn er, því meiri verður bærid,“ sagði Huitema.
Ekki aðeins umhverfissamtök eins og Greenpeace og loftslagsungmenni Greta Thunberg, heldur einnig Græningjar telja það sem nú er lagt fram, samkomulag sameiginlegrar landbúnaðarstefnu, vera of mátulegt og óásættanlegt. Þau vilja að landbúnaðurinn hætti notkun efna gegn illgresi og vaxtarörvunarefnum. eins og samningurinn er nú, munum við ekki samþykkja hann, sagði varaforingi hópsins Bas Eickhout. Hann tilkynnti um ESB-umfanga herferð gegn því sem hann kallaði „grænan þvott“.
„Árið 2019 kusu Evrópubúar fyrir loftslagsvænni, grænni breytingu. Ursula von der Leyen og framkvæmdastjórar hennar töluðu þá stórum orðum um Evrópskt Grænt Samkomulag. En nú samþykkja þeir einfaldlega úrelt ESB landbúnaðarkerfi.
ESB styður enn þann mikla, iðnaðarbundna búskap stórræktar. Það mun enn hvetja bændur til að nota tilbúin eiturefni. Það mun enn fylla vasa stórfyrirtækja og landeigenda, meðan smábændur og fjölskyldubændur eru settir til hliðar,“ sagði Græningurinn frá GroenLinks.