Ríkis- og ríkisstjórnarleiðtogar ESB hittast þrisvar sinnum á innan við tveimur vikum til að ræða áhrif kórónuveirufaraldursins. Að þessu sinni fer fundurinn fram með fjarfundarbúnaði. Þeir ræða hvernig best sé að takast á við efnahagslegar afleiðingar faraldursins til að forðast fjárhagslegt hrun.
Ágreiningur ríkir enn um auknar stuðningslán til Evrópu, eins og komið var í ljós á ráðstefnu fjármálaráðherra í ár. Níu lönd lögðu fram tillögu á miðvikudag um að stofna evrópskt „skuldatæki“, en önnur ESB-lönd eru tregari. Niðurland hefur jafnvel tekið afdráttarlausa afstöðu gegn því að skuldir ESB-landanna séu samræmdar, en slíkar skuldvurður gætu verið kallaðar evrópskar skuldabréf eða „kórónubréf“ í þessu samhengi.
Ríkisleiðtogarnir gætu haft það verkefni að fela fjármálaráðuneytunum í evrulöndunum að gefa lán úr neyðarsjóði ESM fyrir fjárfestingar tengdar kórónuveirunni. Evralöndin eru hluthafar í ESM. Ítalska ríkisstjórnin vill nota ESM-sjóðinn til að bregðast við kreppunni án venjulegra skilyrða. Nú krefst sjóðurinn að lönd sem taka við aðstoð komi með umbætur. Ítalía er eitt þeirra þjóða sem heimsfaraldurinn hefur haft mest áhrif á.
Ítalski forsætisráðherrann Giuseppe Conte hefur áður hvatt til að ESM sé virkjaður. Sjóðurinn getur lánað allt að 410 milljarða evra núna. ESM gæti einnig myndað verkefni sem veitir Evrópska seðlabankanum heimild til að kaupa ótakmörkuð ríkisskuldabréf evrulanda, sem aldrei hefur verið gert áður. Ríkjasambandið er klofið um notkun ESM. Hollenski fjármálaráðherrann Wopke Hoekstra hefur áður sagt að neyðarsjóðurinn ætti aðeins að virkjast eigi allar aðrar efnahagsaðgerðir gegn faraldrinum hafa brugðust.
En þrýstingur á Niðurlönd vex, nú þegar níu lönd, undir forystu franska forsetans Macron og Ítalans Conte, eru fyrir því að setja á fót nýtt „skuldabréf“ sem allir 27 aðildarríkin taki þátt í að safna fé með. Í því tilfelli myndi féð ekki koma úr ESM-sjóðnum evrulanda heldur úr ríkisskuldabréfum allra 27 ESB-ríkjanna. Macron segir þetta vera gott til að fjármagna efnahagsaðgerðir gegn áhrifum veirunnar.
Macron sendi opið bréf, beint til forseta ESB, Charles Michel, sem undirrituð eru einnig af leiðtogum Ítalíu, Belgíu, Grikklands, Írlands, Lúxemborgar, Slóveníu, Spánar og Portúgals. Þetta er ekki nýtt, því á fyrri kreppu studdi Frakkland evrópsk skuldabréf líka háðs þess að þau drægju úr áhættu lána. Ríku löndin, þar á meðal Þýskaland og Niðurlönd, leggja ábyrgð.
Þrátt fyrir þetta eru Niðurlönd og Þýskaland ekki hrifin. Evruhópurinn mun líklega finna ekki samkomulag og færa umræðuna til ríkis- og ríkisstjórnarleiðtoga sem munu funda á fimmtudagskvöld. Þá mun forsætisráðherra Rutte líklega líka vera tregur. „Löndin sem hafa ekki framkvæmt umbætur kalla nú hæst á óvenjulegar umbætur, en það munum við ekki gera,“ sögðu heimildir úr hollenska ráðherrabúskapnum.
Forsætisráðherra Mark Rutte gæti því á fimmtudagskvöldinu verið kallaður „sparsamur og hrokafullur“ innan ESB, eftir að hann barðist gegn smávægilegri hækkun langtímabudget ESB í Brussel. Þessi afdráttarlausa afstaða veldur óvissu um hvort önnur ESB-lönd myndu samþykkja beiðni Niðurlanda um aukna fjárhagslega aðstoð til stærri hluta hollenskrar landbúnaðar og garðræktar.