Kjarninn í deilunni snýst um Pólska stjórnarskrárdómstólinn sem forsetinn skipaði. Samkvæmt Evrópubrotsdómstólnum hefur þessi dómstóll brotið á grundvallarreglum ESB-löggjafar og er ekki talið að hann geti talist sjálfstæður eða hlutlaus. Þessi niðurstaða varpar ljósi á gömul sundurlyndir í pólsku stjórnmálunum.
Núverandi stjórn undir forystu forsætisráðherrans Donalðs Tusks segir að hún fari eftir Evrópusinnuðum stefnum. Ráðherranefndin viðurkennir ekki úrskurði stjórnarskrárdómstólsins sem rekast á við ESB-löggjöf og lítur á síðasta úrskurð Evrópu sem skuldbindingu til að grípa til aðgerða.
Forsetaembættið stendur þeim mjög á móti. Forseti Karol Nawrocki hefur ekki stutt umbætur á réttarfarinu. Tilraunir stjórnvalda til að afturkalla fyrri breytingar hafa því verið lamaðar.
Spennan vaknar af umbótum fyrri PiS-stjórnarinnar sem beitti pólitískri áhrifaþátttöku á æðstu dómara. Stjórnarskrárdómstóllinn gegndi miðlægu hlutverki og hefur áður lýst því yfir að pólska stjórnarskráin fari framar en ESB-löggjöf.
Þessi afstaða er í beinum mótsögn við stjórnina. Hún segir að Evrópusambandsgildi séu lagalega bindandi og að Pólland geti ekki forðast þau. Samkvæmt stjórninni grafa dómstólar Póllands þannig undan réttarstjórninni og stöðu Póllands innan Evrópusambandsins.
Stjórnarskrárdómstóllinn sjálfur mótmælir þessu. Hann segir að úrskurðurinn frá Evrópu hafi ekki áhrif á starfsemi hans og að Evrópubrotsdómstóllinn hafi ekki vald yfir pólska dómstólnum. Þetta viðheldur stofnanalegri þversögn.
Þar til að forseti og ríkisstjórn eru í beinni andstöðu við hvorn annan, er óljóst hvernig og hvenær umbætur verða mögulegar. Það sem er víst, er að úrskurðurinn frá Lúxemborg hefur ögrað ágreiningnum og varpað frekari ljósi á pólitíska klofninginn í Póllandi.