Allur Evrópuþingið greiðir atkvæði um nýja evrópska matvælastefnu vikuna, stefnu frá bónda til borðs. Meginefnið verður hvort meirihluti alls þings samþykki útvíkkun og herðingu sem umhverfisnefndin ENVI hefur komið með á frumvarp Evrópusambandsins.
Stefnan sem kynnt var í maí 2020 er hluti af aðalverkefni framkvæmdastjórnar Von der Leyen, Græni samningur loftslagsstjóra Frans Timmermans. Græni samningurinn snýst ekki aðeins um umhverfisráðstafanir gegn mengun lofts, jarðar og vatns heldur einnig um að bæta líffræðilegan fjölbreytileika og matvælagæði.
Þess vegna verða nánast allir framkvæmdastjórnarmenn að innleiða loftslags- og umhverfisráðstafanir í sínum málaflokkum.
Þetta gildir einnig um landbúnað, búfjárrækt og velferð dýra. Til dæmis á að minnka notkun á skordýraeiturum um 50%, og næringartap um 50%. Með þessu má meðal annars draga úr notkun á áburði, þar á meðal búfjáráburði, um 20%.
Notkun á sýklalyfjum í búfjárrækt á einnig að minnka um helming, og gert er ráð fyrir að hlutfall lands sem notað er í lífrænan landbúnað muni aukast úr um 8% í allt að 25% í ESB.
Spennandi spurningin í Strasbourg þessa vikuna er hvort þingmenn Evrópuþingsins muni fylgja nýlegri atkvæðagreiðslu landbúnaðar- og umhverfisnefndar þingsins. Í september tók umhverfisnefndin ENVI og landbúnaðarnefndin AGRI fagnandi við markmiðum Farm to Fork stefnunnar. Skýrsla þeirra var samþykkt með 94 atkvæðum með, 20 á móti og 10 sat hjá.
Auk þess studdu þeir tillögur tveggja skýrsluhöfunda sinna, Anju Hazekamp frá Hollandi (PvdD) og ítalska kristileg-demókrata Herbert Dorfmann. Samkvæmt skýrslu þeirra ættu tillögur Evrópusambandsins ekki að vera of valkvæðar og verði að gera þær bindandi í ESB-löndunum.
Skýrsla þeirra var samþykkt í fullu með 48 málamiðlunum, nokkrar þeirra hafa vakið herta viðbrögð landbúnaðarsamfélagsins.
Ein þeirra er að leggja áherslu á nauðsyn þess að setja „bindandi eðli“ niðurstaðna um minnkun á skordýraeiturum, næringartapi og áburðarnotkun. Sérstaklega er harðlega mótmælt aðgerðum um að „bindandi innleiða“ umhverfisráðstafanir í landbúnaðarmálum af hálfu landbúnaðarlanda ESB og landbúnaðarsamtaka.
„Lokaður risastórum fjósum og minnkun fjölda dýra í búfjárrækt skilar gríðarlegri loftslagsávinningi og er gott fyrir náttúruna, heilsu okkar og dýr. Það er sigrastöðugreining að meirihluti Evrópuþingsins áttar sig nú á þessu og vill virkilega fara aðgerð í þá veru að stuðla að heilbrigðara matvælakerfi,“ sagði Hazekamp.
Skýrsla Hazekamps mælir einnig fyrir lækkun á notkun skordýraeitur. Evrópusambandið kynnti áður metnað sinn til að minnka notkun landbúnaðareitra um 50% fyrir árið 2030. Sú fækkun eigi að vera binding samkvæmt skýrslu Hazekamps. Jafnframt þarf ESB að vera strangara gagnvart leyfi fyrir eitri.
Umræðan fer fram á mánudag, atkvæðagreiðsla um ályktun á þriðjudag og niðurstaða kynnt að morgni miðvikudags. Framkvæmdastjórn ESB mun eftir það fram að 2024 leggja fram fjölda frumvarpa til að umbreyta sjálfbærni matvæliskeðjunnar í evrópska löggjöf.
Tillögur Evrópuþingsins í frumskýrslu Hazekamps eru ekki bindandi, en þingið þarf — sem og 27 ESB-löndin — að samþykkja endanleg frumvörp. Framkvæmdastjórn ESB mun því þurfa að taka tillögurnar til greina ef meirihluti þingsins styður þær.