Evrópuþingið og framkvæmdastjórn Evrópu hefja á miðvikudag fyrstu opinberu pólitísku og þinglegu umræðuna um það sem gæti orðið umfangsmesta millitímabreytingin á fjárlögum ESB frá upphafi.
Þessi umræða markar annan áfanga í þeirri viðsnúningsleið ESB sem getið hefur verið um eftir að ráðherrar og ríkisstjórnarleiðtogar ESB-ríkjanna tóku fyrstu skrefin og samþykktu nýjan tegund hjálparsjóðs á borð við Marshall-áætlunina í febrúar og mars. Evrópuþingið er nú að búa til brautina fyrir framkvæmdastjórnina til að endurskoða alla núverandi ESB-fjárhagsáætlun.
Alls 27 framkvæmdastjórarnir og forseti framkvæmdastjórnarinnar, Ursula von der Leyen, útskýra í Brussel hvernig þau hyggjast gera hundruð milljarða evra aðgengilega í stóran bata sjóð vegna efnahagslegra skaða af völdum kórónuveirufaraldursins. Fyrstu fjárhagslegu áhrifin verða líklega kynnt um viku, þann 20. maí. Þetta verður þá þriðji áfangi fundarferlisins um að samþætta þennan stórsjóð í fjárlögum ESB.
Öll Evrópuríkin hafa orðið fyrir áhrifum af faraldrinum. En miklar mismunandi áætlanir eru um efnahagslegan sársauka og möguleika á endurreisn. Grikkland (-9,7 prósent af landsframleiðslu), Ítalía (-9,5 prósent), Spánn (-9,4 prósent) og Frakkland (-8,2 prósent) verða fyrir erfiðari samdrætti en til dæmis Þýskaland (-6,5 prósent).
Tölurnar eru ennþá formlega leyndarmál, en lekið minnisblað leggur til fjárhagsáætlun að hámarki € 2 þúsund milljarðar. Þegar fjárlagaframkvæmdir verða endanlega gerðar (og framkvæmdastjórarnir samþykkja niðurskurð í núverandi fjárlögum!) verða milljarða evrur mögulegar til fjárfestinga í að endurheimta efnahagslíf Evrópu.
Á bak við tjöldin ríkir enn ósætti um hvort ríki sem fá fé úr þessum kóróna sjóði fá það sem gjöf/eða styrk eða sem lán, með eða án vaxta. Ef um lán er að ræða þurfa þau að endurgreiða hluta fjárins. Aðrir tala um „ævarandi veðskuld eða leigu“.
Formaður þingnefndarinnar um fjárlög, Belginn Johan Van Overtveldt (ECR), sagði um „styrki eða lán“ að hann myndi vilja sjá að tekjur og gjöld sjóðsins væru í jafnvægi milli samstöðu og ábyrgðar.
Kynning á fjármögnun fyrstu milljarða (í fjárlögum 2020 og 2021) þann 20. maí fellur saman við lengi beðið og tvisvar sinnum seinkað kynningu á umfangsmiklu loftslagsáætlun ESB, Græna sáttmálanum. Í fyrstu drögum áætlunarinnar hafði varaforseti Frans Timmermans þegar gert ljóst að miklar breytingar þurfa að eiga sér stað í ESB ef Evrópa ætlar að verða loftslagshlutlaust innan fimmtán til tuttugu ára. Það felur í sér róttæka breytingu í orkunotkun og hráefnaneyslu, minnkun á umhverfis- og loftmengun, auk annarra skatta og styrkja.
Í dag lýsir framkvæmdastjórnin yfir í Brussel að efnahagslegt tjón af völdum kórónuveirufaraldursins í mörgum löndum muni ekki vera hindrun eða tafir fyrir umskipti yfir í Græna sáttmálann, heldur geti sá sáttmáli orðið knýr og drifkraftur til að snúa efnahagsþróun í ESB-ríkjunum í nýja átt.
Evrópuþingið mun ræða við forseta framkvæmdastjórnarinnar, Von der Leyen, um þetta nýja tillögu á miðvikudag. Á föstudag mun þingið greiða atkvæði um ályktun sem, eins og stendur, mun líklega hljóta yfirgnæfandi meirihluta samþykki. Þingið greiðir einnig atkvæði á miðvikudag um áskorun til framkvæmdastjórnarinnar um að koma með neyðaráætlun. Ef viðræður um fjárlög mistakast eða dragast, þurfa tryggingar að vera fyrir ESB-styrkjum eftir 1. janúar 2021.