Evrópusambandið mun 16. júlí kynna tillögu um langtímabudget ESB eftir 2027. Samkvæmt mörgum heimildum verður þá gerð róttæk endurskoðun á núverandi uppbyggingu landbúnaðarfjármagnsins.
Svo sem yrði sjóðurinn fyrir þróun dreifbýlis sameinaður með svæðisbundnum uppbyggingarsjóðum. Efstfönguðum fjármunum yrði síðan safnað saman í víðtækari, þjóðleg heildarstyrki.
Brussel segir að umfangsmikil fjármálabreyting í ESB sé nauðsynleg. Fyrst og fremst vilja ESB-ríkin auka verulega varnir sínar á næstu árum vegna aukins rússnesks hernaðarógnar. Þá vilja þau styrkja efnahagsstöðu sína vegna sífellt vaxandi viðskiptahátta Bandaríkjanna og Kína.
Í þeim yfirlitum sem hafa verið birt til þessa er ekki minnst á tillögu varðandi Sameiginlega landbúnaðarstefnu (GLB). Þetta styrkir, samkvæmt hollenska Evrópuþingmanninum Bert-Jan Ruissen (SGP), vísbendingar um að landbúnaðarmál verði hugsanlega flutt undir víðtækari “þjóðleg & svæðisbundin samstarfsáætlun” (National & regional partnership plans).
Samkvæmt gagnrýnendum gæti þetta valdið verulegum ójafnvægi. Fjórtán ríki, bæði frá Norður- og Suður-Evrópu, hafa því sameinað málsókn sína. Þau vara við því að niðurskurður í núverandi sjóðum ESB muni auka mismunun milli svæða og setja nauðsynlega aðstoð við landbúnað undir þrýsting.
„Með áformum um að fella niður landbúnaðarbudgetið setur Evrópusambandið bændur út í kuldann,“ segir Bert-Jan Ruissen. Hann bregst við hinum tilkynntu áformum ESB um að fella niður landbúnaðarbudgetið í nýja, langtímabudgetinu (MFK) og sameina það í einhvers konar „einn sjóð“, þjóðarsjóð sem ESB-ríki gætu nýtt til ýmissa nota.
Áætlun framkvæmdastjórnarinnar felur í sér að aðildarríkin fái eitt stærra heildarstyrkjamat með ESB-fjármunum, þar sem landbúnaður, samhæfing og önnur stefnumál eru sameinuð. Þannig hverfur bein tenging milli Evrópskrar stefnu og Evrópskra fjármuna. Óttast er að landbúnaður verði þá undirskipaður öðrum þjóðlegum forgangsmálum.
Þó að bein tekjustyrkir til bænda virðist að minnsta kosti í bili haldast við, er enn óljóst hvort sú staða verði viðvarandi til lengri tíma. Heildarsparnaðurinn á landbúnaðarbudgetinu gæti numið tugum milljarða evra.
Mánudaginn 7. júlí mun landbúnaðarnefnd Evrópuþingsins halda bráðabirgðafund um málið. Fimmtudagsmorgun 10. júlí verður haldið bráðabirgðaþing með umræðu um framtíð sameiginlegrar landbúnaðarstefnu eftir 2027. Efni þeirrar yfirlýsingar er enn óþekkt.