Hægri- og íhaldssamir hópar telja að framkvæmdastjórnin hefði ekki átt að staðfesta viðskiptasamninginn Mercosur við fjögur Suður-Ameríkulönd. Þessi samningur var samþykktur af flestum Evrópusambandsríkjum 9. janúar og undirritaður af Von der Leyen í Paragvæ 17. janúar.
Mjög þunn meirihluti Evrópuþingsins hafði stuttu áður ákveðið að samþykkja ekki umdeilda samninginn strax, heldur að leita ráðgjafar hjá Evrópudómstólnum. Með 334 atkvæðum með og 324 á móti, auk 11 hjásetninga, hafði Evrópuþingið beðið Evrópudómstólinn um lagalegt álit á samningnum.
Þessi ferli getur tekið eitt og hálft til tvö ár. Fjöldi Evrópuleiðtoga og ESB-stjórnenda hafa gagnrýnt þessa ákvörðun og telja að hún stefni viðskiptastöðu ESB alvarlega í hættu.
Evrópskir bændur sem mótmælt hafa fagnuðu ákvörðun um að hefja nýja lagalega málsmeðferð. Aðrir benda á að ESB-stjórnmálamenn hafi einfaldlega frestað eigin lokaatkvæðagreiðslu. Samkvæmt núgildandi reglum og verklagi er mögulegt að framkvæmdastjórnin láti samninginn taka gildi tímabundið nú þegar og staðfesti hann síðar, eftir dóm Evrópudómstólsins.
Foringjar tveggja stærstu stjórnmálahópa í Strassborg, kristilegra demókrata og sósíaldemókrata, hafa nú þegar hvatt framkvæmdastjórnina til að leyfa samningnum að taka gildi. Áreiðanlegar heimildir herma að það geti gerst frá og með mars.
Þýski kanslarinn Merz hvatti líka til þess. Hann sagði á Alþjóðahagfræðingafundinum í Davos í Sviss að sér þætti miður að Evrópuþingið hefði tekið þessa ákvörðun, þar sem hún hefði skapað nýtt hindrun. „En verið róleg: við látum ekki stoppa okkur. Mercosur-samningurinn er sanngjarn og jafnvægisríkur. Engin önnur lausn er í boði ef við viljum meiri vöxt í Evrópu,“ sagði Merz í fimmtudagsviðtali.
Stuðningsmenn samningsins segja að hann sé mikilvægt til að bæta upp milliríkjaviðskiptatapi vegna innflutningskvóta Bandaríkjamanna og draga úr háðum Evrópu á Kína. Andstæðingar, einkum frá Póllandi og Frakklandi, halda því fram að samningurinn muni auka innflutning á ódýru nautakjöti og alifugli og grafa þar með undan tekjum bændanna heima fyrir.
Fyrir atkvæðagreiðslu um að segja framkvæmdastjórana upp hafði Evrópuþingið þegar hafnað mörgum tilraunum til að leggja fram vantrauststillögu gegn framkvæmdastjórn Ursulu von der Leyen – sérstaklega í júlí og október 2025, þegar tvær tilraunir voru gerðar.
Von der Leyen sjálf var ekki viðstadd umræðuna um stöðu hennar, heldur stóð hún á ráðstefnu í Davos við samningaviðræður um yfirvofandi viðskiptastríð á milli Bandaríkjanna og Evrópu. Um helgina fer hún til Indlands þar sem ESB vonast til að fá samning um stórviðskipti.