Evrópuþingmenn gerðu alvarleika málsins ljósa í skýrslu um grundvallarréttindi ESB árin 2024 og 2025, sem kom út á miðvikudag. Réttindin eru tilgreind í sáttmála ESB og grundvallarréttindayfirlýsingu ESB.
Áhyggjur vegna brota og versnunar eru á margvíslegum sviðum. Samkvæmt þinginu túlka sífellt fleiri ESB-ríki grundvallarréttindayfirlýsinguna á eigin hátt, sem leiðir til mismununar. Varðandi innflytjendamál og hæli hvetur Evrópuþingið ríki ESB til að halda sig við flóttamannasáttmála ESB, þar sem mannréttindi skipta máli.
Rangfærslur
Þingið í Strassborg sýnir einnig áhyggjur af rangfærslum, erlendu afskiptaum og kosningaleka. Evrópuþingið krefst árangursríkrar framkvæmdar á reglugerð um stafræna þjónustu, reglugerð um gervigreind og reglum um pólitíska auglýsingu.
Promotion
Auk þess vekja ofsahótanir, hatursorðræðu og mismunun gegn konum upp áhyggjur þingmanna sem brot á gildum ESB. Þingið leggur til að viðurkenna femicide – morð á konum – sem sérstakt glæpfyrirbæri. Réttindi kvenna og LHBTIQ+ einstaklinga eru í versnandi stöðu.
Verndaraðilar
Ef ákvörðun þingsins er tekin alvarlega ætti að verja mannréttindavörð og samfélagsstofnanir. Þeir verða sífellt fyrir lagalegu og fjárhagslegu þrýstingi, ásamt áróðursherferðum, ærumeiðingum, áreitni og glæpavæðingu. Þess vegna þarf að tryggja þeim sjálfbæra fjármögnun frá ESB, að sögn Evrópuþingmanna. Einnig þarf að stofna hratt viðbragðsferli fyrir stofnanir sem eru í hættu.
Rasisma
Næmari einstaklingar og hópar þurfa betri vernd, segja Evrópuþingmenn. Þeir kalla eftir aðgerðum gegn kerfisbundnum rasisma, betra framkvæmdarvaldi á jafnræðislögum, samþykkt víðtækrar leiðbeiningar gegn mismunun og bættri vernd fatlaðra einstaklinga.
Hollenska Evrópuþingkonan Anna Strolenberg (Volt, Grænir/EFA) er ein af höfundum réttindakönnunarinnar. Hún segir: „Grundvallarréttindi allra viðkvæmu hópanna í Evrópu eru undir þrýstingi, á sama tíma sem þeir sem standa vörð um mannréttindi eru þaggaðir niður eða jafnvel ákærðir.“ Það má ekki semja um grundvallarréttindi, segir Strolenberg. Spurningin er hvort framkvæmdastjórn Evrópu og ESB-ríkin séu sammála því.