Evrópusambandsstjórinn Phil Hogan, sem ber ábyrgð á viðskiptamálum, vill athuga hvort nýja viðskiptasamningurinn milli Bandaríkjanna og Kína uppfylli reglur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO).
Tvö efnahagsöflin hafa vikið frá hefðbundnum alþjóðlegum vinnubrögðum og semja nú beint sín á milli, án afskipta WTO. „Allur samningurinn hefur auk þess verið frekar óskýrt formlega til þessa,“ bætti sá írskur ESB-stjórnarmaður við.
Vashington og Peking gerðu í gær samkomulag um „fyrsta stig“ samnings sem á að verða víðtækur viðskiptasamningur milli þessara tveggja stórvelda. Fjöldi gagnkvæmra innflutningsgjalda verður lækkaður og í staðinn mun Kína á tveimur árum kaupa bandaríska vöru og þjónustu fyrir 200 milljarða dollara aukalega.
Um það bil helmingur af núverandi refsiafgjöldum Bandaríkjanna á kínverskan innflutning mun hins vegar áfram gilda þar til annar hluti samningsins tekur gildi. Bandaríkjaforseti Donald Trump segist vilja halda „vígbúnaðinum í höndunum“ fyrir framtíðarviðræður. Ekki hefur verið ákveðið hvenær þessar viðræður um annað stig hefjast.
Forseti Trump hóf fyrir tveimur árum að leggja aukinn innflutningsskatt á kínverskar vörur sem gerði þær dýrari Bandaríkjunum. Markmiðið var að fá Bandaríkjamenn til að kaupa meira af eigin vörum sem styðja bændur á heimamarkaði. Samkvæmt mörgum hagfræðingum geta kínversk fyrirtæki boðið vöru sína á alþjóðamarkaði svo ódýrt vegna þess að þau fylgja ekki ýmsum vinnureglum og umhverfisreglum og fá jafnframt fjárhagslegt stuðning frá kínverska ríkinu.
Bandaríkin og Evrópusambandið hafa barist gegn þessum ríkisstuðningi Kína undanfarin ár, en Kína vill ekki gera alþjóðalega bindandi samninga um þetta. Nú þegar Bandaríkin virðast ætla að gera tollasamninga við Kína utan WTO er ESB sett fram fyrir valkosti, hvort það eigi að gera slíkt hið sama eða leggja aukin innflutningseftirlit á kínverskar vörur.
ESB-stjórinn Hogan hefur einnig efnislega gagnrýni á samninginn. Hann sagði að fjöldi kerfisbreytinga sem Evrópusambandið og Bandaríkin vildu sjá í Kína kæmi ekki fram. Hann sagði að þær verði að koma fram í öðrum hluta viðræðnanna.