Framkvæmdastjórn Evrópu vill hraða aðild Montenegro, Albaníu, Moldavíu og Úkraínu að ESB. Fjögur lönd hafa náð nægum framförum til að fá ákveðinn tímaramma. Montenegro gæti orðið 28. aðildarríki ESB þegar árið 2028.
Brussel hefur sett fram skýra aðgerðaáætlanir fyrir hvert þessara fjögurra landa. Með því nálgast stækkun Evrópusambandsins. Raunveruleg innganga verður þó háð frekari umbótum og samþykki núverandi 27 aðildarríkja ESB.
Montenegro fyrst
Montenegro er lengst komið. Landið getur lokið aðildarviðræðum fyrir lok þessa árs og er gert ráð fyrir að skrifa undir aðildarsamning í júní 2027. Ef umbætur haldast áfram telur framkvæmdastjórnin að aðild árið 2028 sé raunsæ áætlun. Síðasta stækkun ESB var árið 2013 þegar Króatía gekk í sambandið.
Albanía kemur því næst. Landið hyggst ljúka viðræðunum árið 2027 og gæti aðildarumboðið orðið árið 2029. Brussel krefst frekari umbóta á réttarkerfinu og harðari baráttu gegn spillingu og skipulagðri glæpastarfsemi. Einnig þarf ríkisstjórnin að taka betur tillit til samfélagslegrar gagnrýni.
Úkraína ekki enn
Fyrir Moldavíu og Úkraínu hefur Brussel ekki enn ákveðið aðildardagsetningu. Bæði lönd hafa framkvæmt mikilvægar umbætur en þurfa áfram aðlaganir á löggjöf og opinberum stofnunum. Moldavía getur samkvæmt nýrri áætlun lokið yfir tuttugu viðræðutímabilum árið 2027, á móti sjö fyrir Úkraínu.
Úkraína hefur náð verulegum framförum þrátt fyrir stríðið, segir Brussel. Framkvæmdastjórn Evrópu hrósar meðal annars starfsemi spillingarvarnastofnana. Um leið þarf Kænugarður nauðsynlegar umbætur á réttarkerfi, lýðræðisstofnunum, opinberri stjórnsýslu og vernd minnihlutahópa. Lokaviðræður árið 2028 eru enn metnar sem metnaðarfull markmið.
Balkanskagi eftirlítið
Horfur fyrir önnur umsóknarríki eru óhagstæðari. Serbía hefur varla náð framförum. Framkvæmdastjórnin sér þó tækifæri til nýrrar umbótastefnu í nýlegum kosningum. Norður-Makedónía þarf enn að framkvæma nauðsynlegar breytingar á stjórnarskrá, meðan Bosnía og Hersegóvína er eftirbátur í pólitískum og stjórnunarlegum umbótum.
Georgía er samkvæmt Brussels eingöngu aðili að nafninu til. Aðildarferlið liggur í raun niðri vegna versnandi stöðu lýðræðis og mannréttinda. Tyrkland fjarlærist einnig aðild frekar og frekar. Ankara hafnar gagnrýni Evrópu á réttarríkið og pólitískar þróanir.
ESB-ríkin þurfa nú að taka ákvörðun um næstu skref.
