Coroczne badanie ocenia sytuację we wszystkich 27 krajach Unii Europejskiej oraz dodatkowo w czterech krajach kandydujących. Komisja analizuje cztery stałe obszary: niezależność wymiaru sprawiedliwości, walkę z korupcją, wolność prasy oraz kontrolę nad władzami państwowymi.
Znaczne różnice
Chociaż Komisja Europejska dostrzega postępy w różnych dziedzinach, ogólny obraz jest nierówny. W niektórych krajach przeprowadzono ważne reformy, jednak w wielu innych utrzymują się te same braki. W efekcie różnice pomiędzy krajami UE są duże.
Realizacja wcześniejszych rekomendacji przebiega ponadto coraz wolniej. Tylko 47 procent zaleceń z 2025 roku zostało w pełni lub częściowo wdrożonych. To znacznie mniej niż rok wcześniej i najniższy poziom od 2022 roku. Realizacja została więc spowolniona już po raz drugi z rzędu.
Promotion
Wciąż niewystarczająco
To budzi niepokój, ponieważ wiele braków jest wymienianych od kilku lat z rzędu. W różnych obszarach Bruksela stwierdza, że wcześniejsze ostrzeżenia wciąż nie zostały w pełni wdrożone. Według raportu w wielu krajach konieczne są dodatkowe reformy, zanim praworządność będzie wszędzie dostatecznie zagwarantowana.
Ważnym punktem pozostaje walka z korupcją. Kilka krajów UE wprowadziło nowe środki lub instytucje, ale Komisja podkreśla, że niezbędne są skuteczne śledztwa, oskarżenia i orzeczenia sądowe. Wymaga także zaostrzenia przepisów przeciw konfliktowi interesów, większej przejrzystości wokół działań lobbystycznych oraz lepszej kontroli integralności władz.
Ustawodawstwo
Sposób uchwalania ustaw nadal budzi krytykę. W wielu krajach wciąż często stosowane są procedury pilne lub brakuje szerokich konsultacji publicznych. Komisja Europejska zwraca też uwagę na pozycję organizacji społecznych. Według raportu powinny one mieć wystarczającą przestrzeń do wykonywania swojej pracy i uczestniczenia w debacie publicznej.
Komisja dostrzega również zagrożenia dla wolności prasy i niezależności mediów publicznych. Wpływy polityczne, finansowanie i procedury nominacyjne w różnych krajach wciąż wymagają uwagi. Jednocześnie kilka krajów UE pracuje nad lepszą ochroną dziennikarzy przed zastraszającymi pozwami sądowymi, ale wdrażanie tych środków przebiega nierówno.
Wymiar sprawiedliwości
Raport zawiera nowe zalecenia dla każdego kraju UE, które mają służyć jako wskazówki do dalszych reform. Według Komisji niezależny wymiar sprawiedliwości, skuteczna walka z korupcją, wolne media oraz dobra kontrola władz są niezbędne dla zaufania obywateli do demokracji oraz dla stabilnego klimatu inwestycyjnego i przedsiębiorczości w Unii Europejskiej.