Ostrzeżenie skierowane jest do Austrii, Danii, Niemiec, Grecji i Holandii. Kraje te współpracują przy planach wspólnych centrów powrotu w państwach spoza UE dla odrzuconych azylantów i innych migrantów. Rada Europy podkreśla, że takie „huby powrotowe” są dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy są w pełni zgodne z międzynarodowym prawem praw człowieka.
Rada Europy nie jest częścią UE, lecz organizacją zrzeszającą dziesiątki krajów europejskich, która nadzoruje demokratyczne funkcjonowanie rządów w tych państwach.
Ryzyka
Komisarz ds. praw człowieka Michael O'Flaherty wskazuje, że przekazywanie osób do centrów powrotu poza Unią Europejską może wiązać się ze znacznym ryzykiem. Jego zdaniem mogą być one narażone na znęcanie się, arbitralne zatrzymania lub inne poważne naruszenia ich praw. Dlatego rządy muszą najpierw dokładnie ocenić możliwe konsekwencje swoich planów.
Promotion
Wcześniejsze warunki
Komisarz formułuje cztery kluczowe warunki. Władzom nakazuje przeprowadzić kompleksową ocenę wszystkich ryzyk naruszenia praw człowieka oraz podjąć środki łagodzące te ryzyka. Co więcej, takie ośrodki muszą być stale kontrolowane przez niezależne instytucje. Ponadto umowy z krajami trzecimi powinny mieć solidne oparcie prawne, a państwa UE nie mogą zrzucać swojej odpowiedzialności na inne kraje. Wreszcie parlamenty, sądy oraz społeczeństwo muszą mieć możliwość monitorowania realizacji działań.
Dzieci
Rada Europy zwraca szczególną uwagę na grupy wrażliwe. Dzieci i inne osoby wymagające dodatkowej ochrony nie mogą według komisarza być wystawione na procedury, które mogą narazić ich prawa lub bezpieczeństwo. Przejrzystość dotycząca analiz ryzyka, kontroli i umów z krajami trzecimi jest według niego niezbędna.
Huby powrotu
Dyskusja o centrach powrotu jest ściśle powiązana z niedawną reformą europejskiej polityki azylowej. Parlament Europejski w zeszłym miesiącu zatwierdził ostrzejsze przepisy mające przyspieszyć powroty odrzuconych azylantów oraz umożliwić krajom UE tworzenie centrów powrotu poza Unią Europejską.
W Parlamencie to zaostrzenie wywołało wyraźne podziały polityczne. Zwolennicy uważają nowe przepisy za niezbędne dla sprawniejszego funkcjonowania procedur powrotowych, natomiast przeciwnicy obawiają się, że osłabią one ochronę azylantów.
Włochy
W międzyczasie pierwsza ocena Komisji Europejskiej wskazuje na różne wyniki wdrażania nowego paktu azylowego. Komisja stwierdza, że kraje UE poczyniły postępy we wprowadzaniu nowych obowiązków, ale nadal istnieją istotne problemy. Na przykład Włochy blokowały wiele próśb o przyjęcie zarejestrowanych azylantów powracających, podczas gdy Grecja - według Komisji - poczyniła kroki organizacyjne i techniczne umożliwiające wdrożenie nowych procedur.
Gwarancje
Ostrzeżenie Rady Europy jasno wskazuje, że wdrożenie nowej europejskiej polityki powrotu to nie tylko wyzwanie praktyczne i polityczne, ale także prawne. Organizacja podkreśla, że współpraca z krajami spoza UE jest możliwa, lecz wyłącznie wtedy, gdy ochrona fundamentalnych praw człowieka będzie wyraźnie i trwale zagwarantowana.