Jednym z głównych punktów krytyki jest rozszerzona możliwość umieszczania w areszcie odrzuconych wnioskodawców azylu. Również możliwość przeniesienia nielegalnych imigrantów bez statusu do ośrodków powrotów poza Unią Europejską budzi duży sprzeciw. Według krytyków takie środki mogą prowadzić do długotrwałego ograniczenia wolności oraz niewystarczającej ochrony praw osób nimi objętych.
Osoby wrażliwe
Biskupi rzymskokatoliccy ostrzegają, że każda polityka migracyjna musi opierać się na nienaruszalnej godności każdego człowieka. Podkreślają, że także osoby pozbawione pozwolenia na pobyt mają prawo do uczciwego traktowania i odpowiedniej ochrony prawnej. Szczególnie w przypadku osób wrażliwych apelują o dodatkową uwagę i ochronę.
Mniej praw
Organizacje praw człowieka zgadzają się z tym stanowiskiem. Obawiają się, że nowe przepisy mogą prowadzić do sytuacji, w których osoby będą miały utrudniony dostęp do ochrony prawnej lub nadzoru. Według nich podstawowe prawa muszą być gwarantowane w każdych okolicznościach, nawet gdy zaostrzana jest polityka powrotów.
Promotion
Dyskusja na ten temat ponownie ożyła w ubiegłym tygodniu po zatwierdzeniu przez Parlament Europejski nowego rozporządzenia dotyczącego powrotów. Celem prawa jest przyspieszenie oraz usprawnienie procedur powrotu osób nieposiadających prawa do pobytu w Unii Europejskiej.
Skrajna prawica
Głosowanie nie obyło się bez napięć. (Skrajnie) prawicowa większość w Parlamencie Europejskim poparła propozycję. Bezpośrednio po ogłoszeniu wyników w sali obrad pojawiły się gwałtowne reakcje. Prawicowi europosłowie skandowali hasła nakazujące odesłanie odrzuconych migrantów („send them back”), na co inni parlamentarzyści odpowiadali okrzykami potępiającymi („shame on you”).
Konfrontacja
Ta konfrontacja uwydatniła, jak podzielone są opinie na temat europejskiej polityki migracyjnej. Zwolennicy uważają, że zaostrzone zasady powrotów są konieczne, aby zachować wiarygodność obowiązujących ustaleń. Przeciwnicy obawiają się, że może to wywierać presję na ochronę podstawowych praw.
Zgodnie z organizacjami kościelnymi i innymi krytykami migracja nie może być postrzegana wyłącznie jako kwestia kontroli granic czy procedur powrotu. Wskazują oni, że za każdą sprawą stoi człowiek, który ma prawo do traktowania z poszanowaniem swojej godności.
Dwa rodzaje
Podkreślają przy tym, że wielu ludzi opuszcza swoje kraje z powodu wojny, przemocy, prześladowań, biedy lub innych poważnych okoliczności. Według nich polityka europejska powinna uwzględniać te tła i zapewniać odpowiednią ochronę osobom, które tego potrzebują. Zwolennicy twierdzą, że wnioski uchodźców z niebezpiecznych krajów objętych wojną będą traktowane inaczej niż wnioski azylantów poszukujących lepszego życia.
Również Komisja Europejska w oświadczeniu niemal równocześnie z obchodami Światowego Dnia Uchodźcy (19 czerwca) podkreśliła znaczenie ochrony osób zmuszonych do ucieczki. Według Komisji ochrona uchodźców oraz poszanowanie ich praw pozostaje ważnym obowiązkiem Unii Europejskiej.