Parlament Europejski przyznał w tym roku Nagrodę Sacharowa za prawa człowieka ujgurskiemu intelektualiście i dysydentowi Ilhamowi Tohti, który w Chinach został skazany na dożywocie za „separatyzm”.
Były profesor ekonomii na uniwersytecie w Pekinie został skazany w 2014 roku przez chińskie sądy w procesie, który już wtedy wywołał protesty rządów zagranicznych oraz organizacji praw człowieka.
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego, David Sassoli, zaapelował do Chin przy ogłoszeniu decyzji o natychmiastowe uwolnienie Ilhama Tohti. Przyznanie tej prestiżowej europejskiej nagrody za prawa człowieka niemal na pewno doprowadzi do napięć dyplomatycznych z Pekinem.
Pomimo tego, że wzywał do umiarkowania i pojednania, został po pokazowym procesie skazany na dożywocie, powiedział Sassoli podczas sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego w Strasburgu.
We wrześniu Tohti otrzymał także inną europejską nagrodę za prawa człowieka – Nagrodę Vaclava Havla, ponieważ „dał głos całej populacji Ujgurów”.
Tohti od ponad dwudziestu lat zabiega o los mniejszości ujgurskiej oraz o rozwój dialogu międzyetnicznego i zrozumienia w Chinach, poinformowała Rada Europy po nominacji Tohti do Nagrody Vaclava Havla.
Chiny zerwały kontakty z Radą Europy po tym, jak nominowano Tohti do Nagrody Vaclava Havla w sierpniu.
Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych nazwało Tohti „separatystą wspierającym skrajny terroryzm”.
Tohti został również nominowany przez amerykańskich polityków do Pokojowej Nagrody Nobla, w obliczu rosnącej międzynarodowej uwagi na temat traktowania Ujgurów przez Chiny.