Porozumienie zostało zawarte po tym, jak negocjacje w ramach koalicji centrowej nie przyniosły zgody między głównym negocjatorem, holenderskim liberałem Malikiem Azmanim (Renew/VVD), a chadecką grupą EPP. Azmani nie chciał włączyć do swojej propozycji więzienia dzieci ani rozdzielania rodzin z dziećmi.
Z tego powodu chadecy w poniedziałkowy wieczór, przy wsparciu konserwatystów, nacjonalistów i skrajnej prawicy, uzgodnili bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące odesłania osób, których wniosek o azyl został odrzucony lub które przebywają nielegalnie w Unii Europejskiej. Holenderska europosłanka Tineke Strik (S&D, GroenLinks/PvdA) określiła zaostrzenie stanowiska jako sprzeczne z europejskimi normami i wartościami.
Deportacja
Ważnym elementem kontrowersyjnej propozycji jest możliwość przewożenia imigrantów do tzw. ośrodków powrotu poza Unią Europejską. W tych ośrodkach osoby mogą być przetrzymywane w oczekiwaniu na rozpatrzenie ich wniosku azylowego lub (po jego odrzuceniu) ostateczną deportację. Opozycja w Strasburgu mówi o „deportacjach” i „więzieniach”.
Promotion
Państwa UE uzyskają też większą swobodę w zatrzymywaniu migrantów przez dłuższy czas, gdy ci nie współpracują przy procedurze powrotu. Przepisy rozszerzają możliwości stosowania detencji oraz nakładają więcej obowiązków na wnioskodawców azylu do współpracy z władzami. Jednak ponieważ konserwatyści i nacjonaliści chcą ograniczyć wpływ UE, wykreślono przepis zobowiązujący państwa członkowskie do weryfikowania swoich decyzji azylowych zgodnie z prawem europejskim.
Obecnie zaostrzona propozycja umożliwia też wysyłanie migrantów do innego państwa spoza UE, które wyrazi zgodę na ich przyjęcie, a nie wyłącznie do kraju pochodzenia. Ma to ułatwić faktyczne przeprowadzanie deportacji. Wygląda na to, że politycy unijni zgadzają się na obozy, które włoska premier Meloni zleciła już budować w Albanii, choć zostały one przez włoskiego sędziego uznane za nielegalne.
Zastój
Negocjacje dotyczące nowego prawa azylowego przebiegały w ciągu ostatnich dwóch lat bardzo trudne. Liberalny sprawozdawca w tej sprawie, Holender Azmani, przez dłuższy czas starał się wypracować kompromis pomiędzy frakcjami centroprawicowymi, liberalnymi i centrolewicowymi, ale rozmowy ostatecznie utknęły w martwym punkcie.
Później frakcje prawicowe przygotowały alternatywny tekst kompromisowy, który w poniedziałkowy wieczór w komisji prawnej uzyskał poparcie 41 głosów przy 32 przeciw. Teraz czeka go głosowanie w całym Parlamencie Europejskim, prawdopodobnie pod koniec tego miesiąca. Nie jest jeszcze pewne, czy mniej surowa propozycja przygotowana przez Azmaniego (odrzucona przez EPP) zostanie poddana pod głosowanie.
Następnie również ministrowie ds. azylu z 27 państw UE muszą zająć ostateczne stanowisko, zanim przepisy wejdą w życie.