Strategia bioróżnorodności UE została uruchomiona w 2020 roku jako plan dziesięcioletni mający odwrócić degradację przyrody, ekosystemów i gatunków zwierząt. W połowie okresu realizacji okazuje się, że jedynie połowa z ponad 170 rekomendacji zawartych w planie została faktycznie wdrożona. Tylko niewielka część celów ochrony wykazuje poprawę, a większość trendów pozostaje negatywna.
Z ponad 40 wskaźników pomiarowych ustalonych dla oceny postępów, znaczna ich część jest niewystarczająco rozwinięta lub wręcz nieobecna. To utrudnia ustalenie, gdzie występują poprawy, a gdzie potrzeba działań naprawczych. Szczególnie brak danych o jakości biotopów utrudnia ukierunkowane działania, podkreśla Europejskie Biuro Studiów.
Analiza pokazuje, że działalność rolnicza stanowi jedno z największych obciążeń dla przyrody i bioróżnorodności. Intensywne użytkowanie gruntów rolnych i utrata łąk znacząco przyczyniają się do degradacji gatunków i ekosystemów. Negatywny wpływ ten jest uznawany przez wiele źródeł za strukturalny i trudny do odwrócenia.
Chociaż w niektórych krajach UE osiąga się postępy w tworzeniu obszarów chronionych i realizacji projektów odnowy, są one niewystarczające, by odwrócić negatywne trendy. Tylko ograniczona liczba państw aktywnie realizuje politykę mającą na celu osiągnięcie ustalonych celów.
Istniejące prawodawstwo UE dotyczące ochrony przyrody, takie jak Dyrektywa Ptasia i Habitatowa, według oceny nie jest w pełni stosowane ani egzekwowane. Brak koordynacji między państwami członkowskimi, rozproszenie działań i niewystarczające finansowanie wskazywane są jako przyczyny powolnego postępu.
Ważnym problemem jest to, że wiele strategii dobrze brzmi na papierze, ale w praktyce prawie nie prowadzi do konkretnych działań. Realizacja opóźnia się z powodu oporu politycznego, interesów gospodarczych oraz niewystarczającego monitoringu, jak podkreślono.
Komisja Europejska apeluje o zintensyfikowanie wysiłków w nadchodzących pięciu latach. Nacisk kładzie się na przyspieszone wdrażanie brakujących narzędzi pomiarowych, lepszą ochronę naturalnych siedlisk oraz zwiększenie zaangażowania obywateli i samorządów lokalnych.
Bez dodatkowych działań większość celów strategii bioróżnorodności na 2030 rok nie zostanie osiągnięta. Obecne tendencje wskazują na dalszą degradację przyrody i różnorodności gatunkowej niemal we wszystkich państwach członkowskich UE, co niesie poważne ryzyko dla ekosystemów, rolnictwa i zdrowia publicznego, podsumowuje badanie JRC.