Ukraina to tak duży kraj rolniczy, że nie da się jej wpasować w obecne unijne struktury dotacji. Dyskusja na temat członkostwa Ukrainy nie dotyczy więc już tylko kwestii geopolitycznych, ale coraz częściej także przyszłości europejskiego rolnictwa.
Ukraina mogłaby wykorzystać swój potencjał rolny do eksportu do krajów spoza UE, podczas gdy w przypadku przystąpienia do UE pozostawałaby na razie poza unijnym systemem dotacji rolnych – powiedziała niedawno ambasador UE na Ukrainie Katarína Mathernová. Diplomatka unijna zaznaczyła, że takie podejście można byłoby testować przez kilka lat, zanim zostanie podjęta decyzja, jak sektor rolny ma być dalej integrowany.
Zbyt duża
Wcześniej ukraiński minister gospodarki, Oleksij Soboliew, powiedział, że jednym z najważniejszych korzyści dla ukraińskich rolników z członkostwa w UE byłby dostęp do Wspólnej Polityki Rolnej i powiązanych dotacji. Jednocześnie zauważył jednak, że większość ukraińskich gospodarstw rolnych według obecnych unijnych przepisów nie kwalifikowałaby się do nich, ponieważ są zbyt duże. Bruksela chce głównie dotować małych i średnich rolników, a nie duże koncerny.
Promotion
Jednym ruchem
Dyskusja podkreśla jeden z najbardziej wrażliwych problemów procesu akcesyjnego: jak zintegrować jednego z największych producentów rolnych Europy w strukturach UE, nie zakłócając istniejących systemów dotacji ani nie wywołując dużego sprzeciwu politycznego wśród unijnych rolników?
Z ponad czterdziestoma milionami hektarów gruntów rolnych Ukraina mogłaby w mgnieniu oka stać się największym krajem rolnym Unii Europejskiej. Rozszerzenie to powiększyłoby całkowitą powierzchnię rolną UE o około jedną czwartą. Żadne wcześniejsze rozszerzenie UE nie miało tak daleko idących konsekwencji dla rolnictwa.
Stopniowo
Jednocześnie zarówno europejscy, jak i ukraińscy interesariusze podkreślają, że szybka integracja sektora rolnego nie jest realistyczna. Ukraińscy rolnicy przyznają, że ich sektor musi poczynić jeszcze znaczne kroki, aby w pełni sprostać europejskim regulacjom, normom jakości oraz wymaganiom środowiskowym. Dlatego coraz wyraźniej zakłada się etapową integrację.
Etapy pośrednie
Dyskusja od dawna nie ogranicza się już do pytania, czy Ukraina w ogóle zostanie członkiem Unii Europejskiej. Równie ważne jest to, jak zostanie ukształtowane to członkostwo, tak aby nie zaburzyć istniejących rynków rolnych. Coraz częściej pojawiają się apele o wyznaczenie sektorowi rolnemu własnej ścieżki przejściowej, wraz z jasnymi etapami pośrednimi oraz tymczasowymi środkami ochronnymi.
Wyzwanie
Unia Europejska stoi w ten sposób przed jednym z największych wyzwań rolniczych w swojej historii. Członkostwo Ukrainy niesie ze sobą szanse gospodarcze i może znacznie wzmocnić europejską produkcję żywności. Jednocześnie skala ukraińskiego rolnictwa jest tak duża, że niemal nikt nie spodziewa się, by obecne proporcje w unijnej polityce rolnej pozostały bez zmian.