W nowych przepisach państwa UE zobowiązują się do możliwie równomiernego rozdzielenia napływu nowych wnioskodawców azylu między wszystkie kraje członkowskie. Taki „mechanizm rozdzielczy” ma zapobiec konieczności umieszczania większości z nich w krajach pierwszego przybycia, takich jak Grecja, Hiszpania i Włochy. Państwa UE, które nie chcą w tym uczestniczyć, mogą uniknąć tego obowiązku, płacąc za przyjęcie azylantów przez inne kraje UE.
Trwają także prace nad częściowym przywróceniem tzw. porozumienia dublińskiego oraz zasad podróżowania w strefie Schengen, dzięki czemu decyzje dotyczące wniosków azylowych staną się znowu wiążące dla wszystkich państw.
Więcej deportacji
Nowe przepisy dotyczą osób ubiegających się o azyl, które nie mają prawa pobytu w kraju UE. Według ministrów ds. azylu państw UE oraz negocjatorów Parlamentu Europejskiego system powinien być prostszy, szybszy i skuteczniejszy, ponieważ obecnie tylko niewielka część odrzuconych osób faktycznie wraca do kraju pochodzenia.
Promotion
Poza UE
Istotną częścią porozumienia jest możliwość nawiązywania przez państwa UE umów z krajami spoza Unii dotyczących centrów powrotu. Osoby, którym odmówiono azylu, mogą tam być „tymczasowo umieszczone” w oczekiwaniu na formalne, prawne odrzucenie ich wniosków. Organizacje praw człowieka określają to jako „deportację” i „pozbawienie wolności”. Dla takich ośrodków detencyjnych konieczne jest jednak uprzednie zawarcie umowy z krajem goszczącym.
Rozporządzenie daje również ministrom ds. azylu więcej możliwości zatrzymywania osób, które na przykład nie współpracują przy powrocie lub istnieje ryzyko, że unikną nadzoru. Maksymalny czas zatrzymania zostanie wydłużony w porównaniu z obecnymi przepisami.
Wiążące
Wprowadzone zostanie także wiążące europejskie zarządzenie o powrocie. Dzięki temu decyzje o powrocie mają być bardziej rozpoznawalne, co ułatwi współpracę między krajami przy realizacji procedur powrotowych. Państwa UE chcą w ten sposób wrócić do sytuacji sprzed 2015 roku, gdy zwykle respektowały wzajemnie swoje ustalenia.
Porozumienie wpisuje się w szersze zaostrzenie polityki migracyjnej Unii Europejskiej. Kilka krajów UE już prowadzi rozmowy z państwami spoza UE o możliwości utworzenia centrów powrotu. Włochy założyły już taki zamknięty ośrodek przyjęć w Albanii, choć jeszcze go nie uruchomiły.
Wiarygodność
Przeciwnicy ostrzegają, że nowe przepisy mogą prowadzić do zwiększenia liczby zatrzymań i większych ryzyk dla migrantów. Zwolennicy podkreślają natomiast, że Unia Europejska potrzebuje wiarygodnej i skutecznej polityki powrotowej.
Wstępne porozumienie musi jeszcze formalnie zostać zatwierdzone przez Parlament Europejski i państwa członkowskie, zanim nowe przepisy wejdą w życie.