Unia Europejska chce integrować kraje kandydujące jeszcze przed ich pełnym członkostwem. Jednocześnie Bruksela przygotowuje zmiany, które mają zapobiec temu, by większa UE stała się trudniejsza do zarządzania przez krajowe weta.
W praktyce pojawi się nowa kategoria pośrednia między obecnymi dwoma końcowymi etapami: członkostwo i status kandydata. Nie jest jeszcze jasne, co ta nowa kategoria oznacza dla zapowiedzianego przez Von der Leyen „stowarzyszonego członkostwa” dla Kanady.
Przywódcy państw omówią 15 i 16 października w Brukseli, jak szybko nowe kraje mogą dołączyć oraz jakie wewnętrzne reformy są do tego potrzebne. Rozszerzenie i przyszłe podejmowanie decyzji w UE zostaną w ten sposób wyraźnie powiązane.
Promotion
Rynek wewnętrzny
Komisja Europejska chce przyspieszyć proces akcesji, ale nie zamierza rezygnować z obowiązujących warunków. Kandydaci muszą przeprowadzić reformy i spełnić wszystkie wymagania. Powinni jednak wcześniej korzystać z etapowego dostępu do części rynku wewnętrznego i programów europejskich podczas tego procesu.
Czarnogóra, Albania, Ukraina i Mołdawia zyskają przy tym szczególną pozycję. Dla tych czterech krajów kandydujących przygotowywane są odrębne plany działań. Mają one jasno określać, które reformy są jeszcze potrzebne, wraz z orientacyjnymi terminami ukończenia kluczowych etapów negocjacji.
Blokada
Jednocześnie Bruksela bada, jak zapobiec sytuacji, w której nowe państwa członkowskie po akcesji będą mogły blokować ważne europejskie decyzje, tak jak przez wiele lat robiła to Węgry. Rozważa się wprowadzenie „okresów przejściowych”, dzięki którym nowe kraje nie będą mogły od razu w pełni korzystać z niektórych praw. Pomoc finansowa również może być uzależniana od przestrzegania ustaleń.
Jednomyślność
Ta dyskusja wpisuje się w szerszą debatę na temat prawa weta w UE. Grupa co najmniej dziesięciu obecnych krajów UE chce częściej rezygnować z podejmowania decyzji jednogłośnie, zwłaszcza w kwestiach polityki zagranicznej. Ma to zapobiec sytuacji, w której jeden rząd może zablokować wspólne decyzje.
Nie wszystkie kraje kandydujące od razu otrzymają ten sam przyspieszony tryb. Plany na razie dotyczą Czarnogóry, Albanii, Ukrainy i Mołdawii. Inne państwa dążące do członkostwa w UE nie należą do tej grupy na tym etapie. Albania chce zakończyć negocjacje akcesyjne do końca 2027 roku.