W Strasburgu w nadchodzący weekend odbędzie się pierwsze spotkanie panelu obywatelskiego, który przygotuje zalecenia dotyczące odnowy Unii Europejskiej. Te Konferencje o Przyszłości mają zaowocować modernizacją UE w przyszłym roku.
„Modernizacja” znajduje się na liście życzeń nie tylko przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen, lecz także wielu państw członkowskich UE. Europosłowie od wielu lat naciskają na różne zmiany. Ponadto, po bolesnym odejściu Brytyjczyków z UE przywódcy unijni muszą coś zrobić...
W najbliższych miesiącach będą odbywać się spotkania panelu obywatelskiego, zarówno na żywo, jak i online, a następnie cztery spotkania ekspertów w europejskich miastach, dotyczące czterech różnych obszarów polityki UE.
Pierwsze sesje wszystkich czterech paneli odbędą się w Parlamencie w Strasburgu. Ich rekomendacje niektórzy postrzegają jako „wkład społeczeństwa” lub „głos ludu”, choć krytycy uważają to za „dobrze zorganizowaną i przygotowaną agendę”. Szczególnie krytykowane jest to, że nie wiadomo, jak te panele obywatelskie zostały wybrane i skomponowane.
Planowane jest zakończenie fazy doradczej w pierwszej połowie przyszłego roku, pod przewodnictwem Francji w UE, i przejście do opracowywania zaleceń. Jednak ponieważ ostateczne decyzje będą współdecydować Parlament Europejski, Komisja Europejska oraz delegacje 27 rządów i parlamentów, prawdopodobnie na końcu potrzebne będzie jakieś trialogowe spotkanie, które podejmie ostateczne decyzje. Wiele rządów i ministerstw organizuje także własne panele.
Większość zgadza się, że w UE trzeba coś zmienić. Pytanie brzmi, jak głęboko powinny pójść te zmiany. Czy wystarczy niewielka korekta dostosowująca do obecnych czasów, czy Unia powinna od razu zostać przygotowana na przyszłość dla kolejnych pokoleń?
Unia Europejska w ciągu ostatnich sześćdziesięciu lat rozwinęła się od małej organizacji sześciu państw z bardzo ograniczonymi kompetencjami (EWWiS), przez nieco większy klub dziewięciu państw (EWW), następnie gospodarczo ukierunkowaną organizację szesnastu krajów (WE), aż po obecną dużą organizację 27 państw (UE) z szerokim zakresem zadań.
Wiele przepisów i procedur nie zostało dostosowanych do tych rozszerzeń, przez co stały się one całkowicie przestarzałe i niepraktyczne. Ponieważ decyzje w UE dotyczą głównie „wspólnie dzielonych” kompetencji, wiele procesów decyzyjnych wiąże się z rozbudowanymi cyklami spotkań.
Organizacją procesu konsultacji zajmuje się Konferencja o Przyszłości Europy, w skład której wchodzą politycy reprezentujący PE, KE oraz państwa UE. Belgijski eurodeputowany liberalny Guy Verhofstadt powiedział, że ponad 2,5 miliona Europejczyków wzięło już udział online w panelach i badaniach, a 25 000 osób założyło konto, by składać propozycje. Podczas konwencji obywatelskich w każdym panelu będzie debatować 200 osób i składać rekomendacje.
Verhofstadt zapowiedział, że chce przedstawić pierwsze wyniki pod koniec marca 2022 roku. Określił ten moment jako sprzyjający: pod przewodnictwem Francji w UE, na progu francuskich wyborów prezydenckich oraz z nowo utworzonym niemieckim rządem.