W nadchodzącym tygodniu będą przygotowywane decyzje dotyczące ewentualnego rozszerzenia Unii Europejskiej o Ukrainę i Mołdawię, a być może także o Czarnogórę i Albanię. Propozycja została sporządzona jako temat do dyskusji na posiedzeniu ministrów spraw zagranicznych, tak aby szefowie rządów mogli podjąć ostateczną decyzję jeszcze w tym roku.
Projekt został przygotowany przez Niemcy, Francję, Belgię, Luksemburg i Holandię, które na początku lat pięćdziesiątych wspólnie z Włochami tworzyły „szóstkę” – założycieli Wspólnoty Gospodarczej (EG), poprzedniczki dzisiejszej Unii Europejskiej.
Państwa bałkańskie
Plan pojawia się w momencie, gdy UE przygotowuje się do kolejnych kroków w procesie przystępowania kilku kandydatów do członkostwa. W ubiegłym tygodniu rozmawiano już o kilku krajach bałkańskich, które od ponad dziesięciu lat negocjują z Brukselą pełne członkostwo.
Promotion
Zgodnie z propozycją nowi członkowie przez pewien okres przejściowy nie mieliby prawa głosu przy niektórych decyzjach wymagających jedności. Dotyczy to między innymi decyzji dotyczących budżetu europejskiego, polityki zagranicznej UE oraz przyszłych rozszerzeń Unii.
Stopniowo
Pięć państw uważa, że rozszerzenie nadal pozostaje ważnym narzędziem, ale nowe przystąpienia nie mogą prowadzić do utrudnienia podejmowania decyzji w ramach Unii Europejskiej. Dlatego apelują o dyskusję na temat sposobu, w jaki nowi członkowie mogliby stopniowo rozwijać się do pełnego członkostwa z wszystkimi przysługującymi prawami.
Proponowane środki przejściowe mogą dotknąć kraje, które obecnie są najbardziej zaawansowane w procesie przystąpienia, w tym Czarnogórę i Albanię. W dyskusji o przyszłych rozszerzeniach UE wymieniana jest również Ukraina i Mołdawia.
Zasady
Poza ograniczeniami w zakresie niektórych praw do głosu, propozycja zawiera również plany związane z dodatkowymi gwarancjami dotyczącymi zasad demokratycznych, praworządności oraz wolności prasy. Pięciu inicjatorów chce opracować nowe mechanizmy kontroli, które pozwolą sprawdzać, czy nowi członkowie nadal spełniają te kryteria.
Rozważany jest system, który pozwoli Unii Europejskiej zareagować, jeśli nowy członek poważnie odchyli się od tych norm. Proponuje się także umożliwienie stosowania środków ochronnych, gdy działania państwa członkowskiego utrudniają współpracę w Unii.
Również po przystąpieniu
Dyskutuje się również o wydłużonym i dostosowanym klauzuli gwarancyjnej, która mogłaby być stosowana także po przystąpieniu. Inicjatorzy chcą w ten sposób zapobiec sytuacjom, w których problemy ujawniają się dopiero po uzyskaniu pełnego członkostwa. Propozycje te są odpowiedzią na sposób, w jaki Węgry i Słowacja w ostatnich latach opóźniały lub blokowały wiele decyzji.