Son üç yılda Ukrayna tarım ürünleri neredeyse sınırsız şekilde AB'ye girebilmekteydi. Bu düzenleme, Ukrayna'nın Rusya'nın işgaline karşı savaşında ekonomik olarak desteklenmesi amacıyla yapılmıştı. 6 Haziran itibarıyla sınırlamalar tekrar uygulanmaya başlandı: 40 ürün grubu yeniden ithalat kotası veya tarifelere tabi oldu (UNN, Reuters). Ukraynalı kaynaklara göre bunlar özellikle şeker, tahıl, kanatlı hayvan ve yumurtayı kapsıyor.
Avrupa Komisyonu ile Ukrayna, en geç önümüzdeki ay sonuna kadar yeni bir ticaret modeli belirlemeyi kararlaştırdı. Kiev, Ukraynalı ihracatçılara istikrar sağlayacak bir düzenleme talep ediyor. Ancak taraflar henüz ayrıntılarda anlaşamadı; özellikle AB üye ülkelerinde piyasa bozulması endişeleri hakim.
Ukrayna Ekonomi Bakanlığına göre, AB ile ticaret rejimi 40 ürün grubu hariç büyük ölçüde serbest kalmaya devam ediyor. Piyasa uzmanlarına göre Ukraynalı tarım işletmeleri fiilen birkaç ay daha Avrupa pazarına erişebilecek, çünkü kotalar ortalama 2-3 ay içinde dolmuş olacak.
Beklenen etkiler önemli boyutta. Ukraynalı tarım ihracatçıları kısa vadede daha fazla idari engel ve piyasa kısıtlamalarıyla karşı karşıya kalacaklar. Aynı zamanda Avrupa çiftçileri daha fazla rahatlama umuyor. Ancak yeni anlaşma üzerindeki müzakereler devam ettiği için uzun vadede durumun nasıl gelişeceği belirsizliğini koruyor.
Polonya ve Romanya gibi komşu ülkelerde son yıllarda ucuz Ukrayna tarım ürünlerine karşı çiftçi protestoları sıkça gerçekleşti. Çiftçiler haksız rekabetten şikayetçi oldu. Avrupa Komisyonu'na göre, bu ürünlerin çoğu AB pazarında satılmayıp AB dışındaki ülkelere ihraç edildi.
Avrupa Komisyonu, yeniden uygulanan kotaların Ukrayna'ya destek ile iç piyasanın korunması arasında bir denge aradığını vurguluyor. Kiev için ise ihracat konumunu yapısal olarak zarar verebilecek uzun süreli engellerin olmaması kritik önem taşıyor.
Ukrayna ile AB arasında tam ve nihai bir ticaret anlaşması için politik müzakereler zor ilerliyor. Kiev, Ukrayna'nın AB üyeliğine hazırlık niteliğinde bir düzenleme isterken, bazı AB ülkeleri kendi tarım sektörlerinin baskısı nedeniyle tereddüt ediyor.