Avrupa Komisyonu'na göre, AB çok yıllı mali çerçevelerine yönelik zorluklar, 2021'deki önceki bütçe turundan bu yana değişti. Ukrayna’ya Rusya'nın işgali, Avrupa'nın doğu sınırındaki gerilimler ve değişen ekonomik dünya düzeni, güvenliğe daha fazla yatırım yapılmasını gerektiriyor. Aynı zamanda, AB tehdit oluşturan Amerikan ve Çin ticaret önlemlerine yanıt olarak ekonomik rekabet gücünü artırmalı.
Mevcut yapısal fonların önemli bir kısmı, şu anda öncelikle daha az gelişmiş bölgelerin bölgesel kalkınması için kullanılırken, teklif uyarınca bundan böyle savunma ile ilgili projeler için de kullanılabilmeli. Bu, örneğin askerî kullanılabilir altyapının inşası veya savunma sanayinin güçlendirilmesi olabilir.
Komisyon, toplamda 2027'ye kadar 392 milyar euroyu aşan bir miktardan bahsediyor. Bu miktarın ne kadarının tam olarak savunma ve ekonomi için ayrılacağı henüz belirlenmedi. AB ülkelerinin, AB’nin ‘stratejik özerkliğine’ katkıda bulundukları sürece kendi önceliklerini belirlemeleri için alan sağlanması gerektiği belirtiliyor.
Plan siyasi açıdan hassas. Özellikle Doğu ve Güney Avrupa’da birçok üye devlet, yapısal fonların asli amaçları olan bölgesel eşitsizliklerin azaltılması hedeflerinin baskı altında kalmasından korkuyor. Bazı Avrupa Parlamentosu milletvekilleri de sosyal ve ekonomik uyum için ayrılan fonların yönlendirilmesine dair sorular soruyor.
Destekçiler, askerî dayanıklılık ve ekonomik güçlendirmenin sürdürülebilir kalkınma için ön koşullar olduğunu vurguluyor. Avrupa bölgeleri daha güvenli ve daha iyi bağlı hale gelirse, yerel ekonomiler de bundan fayda sağlar, diyor Komisyon. Ayrıca, üye devletlerin savunma harcaması yapmaya zorlanmadığı, bunun bir tercih olanağı olduğu da vurgulanıyor. Bu sayede Macaristan ve Slovakya gibi ülkeler için olası bir muafiyet imkanı doğuyor.
Yapısal fonların yeniden yönlendirilmesine ilişkin teklifin yanı sıra, Komisyon Avrupa savunma kapasitelerinin güçlendirilmesine yönelik daha geniş bir yol haritası da sundu. Bu yol haritasında, silah alımlarında daha fazla ortak ihale yapılması ve Avrupa birliklerinin daha hızlı konuşlandırılması çağrısı yer alıyor. Vurgu, üye devletler arasında iş birliği ve koordinasyondadır.
Avrupa Parlamentosu, Çarşamba günü ayrı bir kararda Avrupa’yı dış tehditlere karşı 'dayanıklı' hale getirme planlarını destekledi. Parlamento, büyük bir çoğunlukla daha fazla ortak savunma projesi ve AB güvenliğinin sağlanması için ‘gerekli olan her şeyin’ yapılabilmesi ilkesini onayladı.