Güney Avrupa ülkelerindeki çeşitli süpermarket zincirleri, kıtlık endişeleri nedeniyle tüketici başına ayçiçeği yağı miktarını sınırlandırmaya başladı. Müşterilere artık en fazla beş litre satılmasına izin veriliyor. Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı nedeniyle stok yapmanın gıda kıtlığına yol açabileceği endişesi bulunuyor.
Ukrayna ve Rusya, dünya genelinde ayçiçeği yağı ihracatının büyük kısmını oluşturuyor; Ukrayna ise AB'de rafine edilen ayçiçeği yağının %35 ila %40'ını tedarik ediyor.
İtalya'da Coop, Eurospin, Famila ve Mega gibi bazı ulusal perakendecilerin Ligurya, Toskana ve Veneto bölgelerinde tohum yağı satışını kısıtlamaya başladığı bildirildi. Treviso ve Belluno'daki süpermarketlerde müşteriler yerel basın raporlarına göre stokçuluk davranışları nedeniyle artık sadece iki şişe satın alabiliyor.
Toskana’daki bazı süpermarketlerde ise müşteriler sadece beş adet 1 litrelik ayçiçeği yağı şişesi ve iki adet 1 litrelik mısır tohumu yağı şişesi alabiliyor.
Gıda ve tarım uzmanları geçen Çarşamba günü kapalı kapılar ardından Avrupa Komisyonu’nu gıda durumu konusunda aşırı tepkiler hakkında uyardı. Özellikle birkaç AB ülkesi ya da bazı süpermarketlerin bireysel hareketlerinin “bir şeylerin ters gittiği” izlenimi yaratabileceği, bunun da stokçuluğa ve panik alışverişlerine yol açabileceği belirtildi.
Uzman grubu şu anda AB Tarım Konseyi’nin gündeminde olacak ve yaklaşık bir buçuk hafta içinde sunulacak “tarımsal eylem planı” üzerinde çalışıyor.
Avrupalı üreticilere göre AB'deki mevcut ham ayçiçeği yağı stokları dört ila altı hafta yetecek, ardından ilk kıtlıkların yaşanması bekleniyor. Kanola, hindistancevizi, palmiye ve soya yağı gibi ayçiçeği yağına alternatif yağlar bulunsa da, bunların üretimi de yakıt ve enerji fiyatlarının yüksek olması nedeniyle zorluk yaşıyor.
İspanyol yağ sektörü henüz acil bir endişe görmüyor. Ancak yapı, çatışmanın devam etmesi durumunda başka çözümler aramanın gerekli olacağını kabul etti. Bu kapsamda kullanılmayan tarım arazilerinin devreye alınması gibi seçenekler düşünülüyor.
Bu çağrı, önceki dönemde Fransız AB Konseyi başkanlığı ve diğer AB-27 tarım bakanları tarafından da destek gördü; yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip alanlar için ayrılan %10 tarım arazisini, protein içeren ürünlerin üretimi için tahsis etmeyi önerdiler.
Bu seçenek şu anda Avrupa Komisyonu tarafından, Avrupa tarım-gıda sektörü durumunu hafifletmeye yönelik çözüm paketinin bir parçası olarak değerlendiriliyor ve gelecek pazartesi (14 Mart) yapılacak Özel Tarım Komitesi (SCA) toplantısında tartışılacak.