Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, bu hafta AB ile ticaret anlaşması görüşmelerini hızlandırmak için yeni bir planla geliyor. Pazartesi günü başlayacak beşinci tur “yoğunlaştırılmış” görüşmelerin bir dönüm noktası yaratacağı umuluyor.
İngiliz ekonomi gazetesi Financial Times’a göre, Brexit sonrası görüşmelerde diplomatlardan alınan bilgiye göre müzakerelerde havanın biraz daha yumuşadığı görülüyor. Her iki taraf da geçen haftaki video zirvesi sonrası müzakerelerin daha az formalistikalı ve iş yapmaya daha istekli yeni bir aşamaya girdiğini ifade ediyor.
AB üye devletlerinin bu tür yoğun görüşme planlarını desteklediği belirtiliyor. Buna göre AB, İngiliz gazetesinin aktardığı üzere “iddialı bir anlaşmaya” hazır olabileceğini ifade ediyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen geçen hafta Brexit çalışmalarının henüz tamamlanmadığını ancak anlaşmaya varmak için her şeyin yapıldığını söyledi. Aynı zamanda Brüksel, müzakereler sonuçsuz kalırsa anlaşmasız Brexit ihtimaline karşı hazırlıkların yapılması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
Avrupa iç pazarına erişim, Brexit yanlıları için hâlâ büyük bir anlaşmazlık noktası. Brüksel Birleşik Krallık’a ticaret engeli olmadan iç pazara erişim sunmak istiyor ancak bunun karşılığında İngiliz firmalarının sıkı Avrupa kurallarına uymaya devam etmesini talep ediyor. Londra ise bunun İngiliz egemenliğine aykırı olduğunu, Brexit’in temel gerekçesini oluşturduğunu savunuyor. Müzakereler şimdiye kadar balıkçılık konusundaki tıkanıklıkla devam ediyor: Avrupa Birliği Brexit sonrası İngiliz sularına aynı erişimi talep ederken, İngilizler sularını kısmen Avrupa balıkçılarına kapatmak istiyor.
İngilizler şimdi Avrupa ve İngiliz limanlarındaki alanlarda gümrük kontrollerinin geri dönüşüne yönelik çeşitli hazırlıkları yapıyor gibi görünüyor. Böyle bir durumda ithalat vergileri ve KDV’nin hesaplanması gibi idari işlemler de geri gelecek. Bu kapsamda Birleşik Krallık’ın AB standartlarından sapma hakkını saklı tuttuğu 'yeşil' tarım ürünleri listesinin dolaştığı belirtiliyor. Buna göre bazı İngiliz ihracat ürünleri için AB ithalat vergileri ödenmesi gerekecek.
Buna karşılık, İngilizlerin Avrupa menşeli sebze, meyve ve tarım ürünlerine yönelik gümrük kontrolleri (ve ithalat vergileri!) uygulamaya başlaması bekleniyor. Tarifeler sebze, meyve ve süs bitkileri gibi çeşitli tarım ürünleri için geçerli olacak. Liste hâlâ kesinleşmemiş olsa da ürünler çeşitlilik gösteriyor. Birleşik Krallık tükettiği domates, soğan, salatalık, biber ve marulun yarısından fazlasını, büyük ölçüde Hollanda’dan ithal ediyor.
Bir 'anlaşmasız Brexit' senaryosu göz önünde bulundurularak, İngiliz hükümeti 2021’den itibaren geçerli olacak gümrük önlemlerini içeren bir liste önerdi; bu önlemler 1 Ocak, 1 Nisan ve 1 Temmuz olmak üzere üç aşamada uygulanacak. 1 Ocak 2021’den itibaren standart malların ithalatı temel İngiliz gümrük kurallarına uygun olmalı. Yüksek riskli ürünlerin (örneğin Xylella'nın ana bitki türleri gibi) ithalatı ise önceden bildirim ve sağlık belgeleri gerektiriyor, diye bildiriyor Londra’daki Hollanda Büyükelçiliği. Böyle ürünler Birleşik Krallık’ta belirlenen bir yerde (örneğin De Klant) fiziksel olarak kontrol edilecek.
1 Nisan 2021’den itibaren ön bildirim ve sağlık dokümantasyonu tüm düzenlenen bitkisel ürünler için zorunlu olacak. 1 Temmuz 2021’den itibaren ise tam ithalat beyannamesi şart olacak. İthalat vergileri Birleşik Krallık’a girişte ödenecek. Ülkede fidan ürünleri için ithalat vergisi bulunmamakla birlikte kesme çiçekler için (yüzde 8) uygulanabilir. 1 Temmuz’dan sonra İngiliz sınır noktalarında daha fazla fiziksel denetim ve numune alma işlemleri yapılması planlanıyor.