Son anketler Babiš’in ANO partisinin yaklaşık yüzde otuzluk belirgin bir üstünlüğü olduğunu gösteriyor. Bu da onu başbakan Petr Fiala'nın merkez sağ koalisyonunun on puan önüne koyuyor. Yine de hiçbir partinin çoğunluğa ulaşması beklenmediği için koalisyon kabinesinin kurulması kaçınılmaz olarak karmaşık hale geliyor.
Babiš vergi indirimleri ve artan harcamalar sözü vererek kampanya yapıyor. Ayrıca kendisini Avrupa şüpheci ve sağ partilerle ilişkilendirilen konularla öne çıkarıyor. Örneğin Çek mühimmatının Ukrayna'ya gönderilmesini sonlandırmak istiyor ve Avrupa Birliği’nin yeşil politikalarına karşı çıkıyor. Aynı zamanda AB veya NATO üyeliği konusunda bir referandum yapmayı hedeflemediğini vurguluyor.
Ülkedeki memnuniyetsizlik onun işine geliyor. Birçok Çek vatandaşı yüksek enflasyon, pahalı enerji ve popüler olmayan emeklilik sistemi reformlarının sonuçlarıyla mücadele ediyor. Bu sosyal ve ekonomik kaygılar Babiš’in popülist mesajının çekiciliğini artırıyor ve muhalefetle mevcut hükümet arasındaki uçurumu genişletiyor.
Durumu karmaşık hale getiren bir diğer faktör ise Babiš’in iş dünyasındaki geçmişi. Çekya’nın en büyük tarım ve gıda şirketlerinden biri olan Agrofert’in sahibi olarak yıllardır çıkar çatışmaları nedeniyle eleştirilerin hedefi oldu. Agrofert, iki yüzü aşkın şirketi kapsıyor ve tavukçuluk, süt ürünleri, fırıncılık ve yapay gübre dahil olmak üzere gıda zincirinde baskın bir konuma sahip. Bu durum, rakiplerinin sert eleştirilerine yol açıyor.
Seçimlerden kısa bir süre önce konu yeni bir boyut kazandı. Çek hükümeti Agrofert’i, özellikle Avrupa Birliği’nden alınan 200 milyon eurodan fazla tarım hibesi geri ödemeye zorladı. Mahkemeye göre Babiš, emanet yapıları oluşturmasına rağmen fiilen kontrolü elinde tutmaya devam ettiğinden hibeler usulsüz sayıldı. Babiš bunu reddediyor ve hükümetin konuyu siyasi çıkar için kötüye kullandığını iddia ediyor.
Mali dosyanın yanı sıra sözde Stork’s Nest projesine ilişkin iki milyon euro tutarındaki AB hibesine dair yeniden açılan bir ceza davası da var. Yüksek Mahkeme daha önce verilen beraat kararını bozdu ve alt mahkemeye davayı tekrar değerlendirmesi talimatını verdi. Böylece olası başbakanlığı yine hukuki bir gölge altında bulunuyor.
Daha önceki skandallar, ekmek üretimine verilen hibelerle ilgili "tost skandalı" ve Pandora Belgeleri’ndeki gizli villa alımıyla ilgili ifşaatlar tartışmalı itibarını daha da güçlendiriyor. Ayrıca Avrupa Komisyonu, Babiš’in geçmişte çıkar çatışması kurallarını ihlal ettiğini ve 2017’den beri Agrofert’e verilen hibelerin usulsüz olduğunu tespit etmişti.
Çek seçimleri bu nedenle sadece iç siyaseti değil, Prag ile Brüksel arasındaki ilişkiyi de ilgilendiriyor. Sonuç, Çekya’nın Avrupa Birliği’ndeki konumunu ve Andrej Babiš’in siyasi kaderini belirleyecek.