AB devlet ve hükümet başkanları, koronavirüs krizini görüşmek için sadece iki hafta içerisinde üçüncü kez bir araya geliyor. Görüşme yine video bağlantısı aracılığıyla gerçekleşiyor. Liderler, salgının ekonomik sonuçlarının nasıl ele alınacağı üzerine konuşuyor; amaç finansal çöküşü önlemek.
Ek Avrupa sübvansiyonları hakkında hala fikir ayrılıkları bulunuyor, bu Çarşamba Maliye Bakanları toplantısında belli oldu. Dokuz ülke Avrupa’da bir "borç aracı" kurulması çağrısında bulundu, ancak diğer AB ülkeleri daha temkinli. Hollanda, AB ülkelerinin borçlarının birleştirilmesine açıkça karşı çıkıyor. Bunlar euro tahvilleri veya bu bağlamda "korona tahvilleri" olarak adlandırılabiliyor.
Devlet başkanları, euro bölgesi Maliye Bakanlarına, acil durum fonu ESM aracılığıyla korona ile ilgili yatırımlar için kredi açılması talimatını verebilir. Euro bölgesi ülkeleri ESM’nin hissedarlarıdır. İtalyan hükümeti, ESM fonunun olağan şartlar olmadan koronavirüs krizine karşı kullanılmasını istiyor. Ülkeler bu acil fona başvurduğunda, şu anda talep edilen şart reformların uygulanması. İtalya, koronavirüs pandemisinden dünya genelinde en çok etkilenen ülkelerden biridir.
İtalyan Başbakan Giuseppe Conte, daha önce ESM’ye başvurulması çağrısı yapmıştı. Fon şu anda 410 milyar euro ödünç verebiliyor. ESM, Avrupa Merkez Bankası'na euro bölgesi ülkelerinin devlet tahvillerini sınırsız satın alma imkânı verecek bir program da başlatabilir. Bu şimdiye kadar hiç gerçekleşmedi. Üye devletler, ESM’nin kullanımı konusunda bölünmüş durumda. Hollandalı Maliye Bakanı Wopke Hoekstra, acil durum fonunun ancak koronavirüs krizine karşı diğer ekonomik destek önlemleri başarısız olduktan sonra kullanılacağını daha önce belirtmişti.
Ancak Hollanda üzerindeki baskı artıyor çünkü dokuz ülke, ortaya yeni bir "borç aracı" koyulmasını Fransız Cumhurbaşkanı Macron ve İtalyan Conte liderliğinde savunuyor; bu araçla tüm 27 üye ülke ortak para toplayacak. Böyle bir durumda para, Euro bölgesi ülkelerinin ESM fonundan değil, tüm 27 AB ülkesinin devlet tahvillerinden sağlanacak. Macron’a göre bu, virüsün ekonomik etkilerine karşı politik paketlerin finansmanı için faydalı olacak.
Macron, bu çağrısını AB Başkanı Charles Michel’e yönelik açık bir mektupla yapıyor. Mektuba İtalya, Belçika, Yunanistan, İrlanda, Lüksemburg, Slovenya, İspanya ve Portekiz liderleri de imza attı. Bu aslında yeni değil, çünkü önceki kriz sırasında da Fransa Avrupa tahvillerinin güçlü bir destekçisiydi; böylece krediler daha az risk taşıyor. Zengin ülkeler, aralarında Almanya ve Hollanda’nın da olduğu, teminat veriyor.
O zaman olduğu gibi, Hollanda ve Almanya bu öneriye sıcak bakmıyor. Öngörülene göre euro grubunda anlaşma sağlanamayacak ve tartışma Perşembe akşamı video konferansla yapılacak devlet liderleri toplantısına bırakılacak. O zaman da Başbakan Rutte hevesli olmayacak. Hollanda kabinesinden kaynaklar, "Reform yapmayan ülkeler şimdi en çok egzotik reform talepleriyle ortaya çıkıyor ve biz bunu yapmayacağız" şeklinde açıklama yapıyor.
Böylece Başbakan Mark Rutte, Perşembe akşamı AB içinde tekrar "tutumlu ve eli sıkı" olarak nitelendirilmeye karşı karşıya kalacak. Daha önce Brüksel’de AB çok yıllı bütçesinde hafif artışa karşı çıkmıştı. Bu retçi tavır, diğer AB ülkelerinin Hollanda’nın tarım sektörünün daha geniş alanlarına yönelik daha fazla mali destek talebini kabul edip etmeyeceği konusunda belirsizliğe yol açıyor.