Avrupa Birliği ile Kanada, Amerika Birleşik Devletleri'ne olan bağımlılıklarını azaltmak için ekonomik iş birliğini güçlendirmek istiyor. Ancak Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in Kanada'ya özel bir AB statüsü verme önerisi Avrupa hükümetleri tarafından engelleniyor.
Daha az ABD
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’nin uyguladığı ithalat vergileri ve Washington ile kötüleşen ilişkiler nedeniyle Avrupa ile ekonomik ve politik bağları sıkılaştırmak istiyor. Başkan Donald Trump ayrıca Kanada ile yakınlaşmayı düşmanca görmesi durumunda Avrupa ile ticarette çeşitli alanlarda kesinti yapma tehdidinde bulundu.
Özellikle Almanya, Von der Leyen’in Kanada’yı AB’nin ilk 'ilişkili üyesi' yapma önerisine karşı çıktı. Fransa, İtalya ve diğer AB ülkeleri de itiraz etti. Alman Federal Şansölyesi Friedrich Merz, Montreuil’de yapılan AB-Kanada zirvesinin ortak deklarasyonundan bu ifadeyi çıkarmaya zorladı.
Belirsiz haklar
İtirazların odağında hukuki dayanağın olmaması var. Avrupa sözleşmeleri ilişkili üyeliği tanımıyor. Birçok hükümet ayrıca Von der Leyen’in yeterince istişare yapmadığını ve Kanada’nın bu statüyle hangi haklar ve yükümlülüklere sahip olacağının belirsiz kaldığını düşünüyor.
Avrupalı diplomatlar ayrıca Kanada’ya özel statü verilmesinin, AB ile daha yakın bağlar kurmak isteyen diğer ülkilerin beklentilerini artıracağından endişe ediyor. 'İlişkili üyelik' terimi daha önce Ukrayna için de tam üyeliğe geçişte olası bir ara aşama olarak kullanılmıştı. Kanada için aynı terim çok farklı bir anlam ifade edecekti.
İttifak
İtirazlara rağmen Von der Leyen, Çarşamba günü Montreuil’e varışında Kanada’yı geleceğin ilişkili üyesi olarak anmaya devam etti. Carney anlaşmazlığı önemsiz gösterdi. Ona göre mesele isim ya da tanımlamalar değil, daha yakın iş birliğinin Kanada halkına somut faydalar sağlamasıdır.
İlk ifade taslak bildiriden çıkarıldı. Bunun yerine Kanada ve AB "Gelecek İçin İttifak" ve tam üyelik olmadan daha yakın iş birliği konularını konuşuyor. Her iki taraf 2027’deki sonraki zirveye dek bu iş birliğinin ayrıntılarını geliştirmek istiyor.
Dijital ve gaz
Montreal’deki iki günlük toplantıda Carney, Von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, ticaret, savunma, enerji, güvenlik ve teknoloji alanlarında iş birliğini genişletmeyi görüşüyor. Yapay zeka ve stratejik hammaddelerin temini de gündemde.
Somut adımlardan biri dijital ticaret üzerine yeni bir anlaşma olacak. Bu anlaşma elektronik sözleşmeleri, veri alışverişini ve sınırötesi işlemleri kolaylaştıracak. Ayrıca Kanada ve Avrupa kritik mineraller ticaretini geliştirmeyi ve Kanada likit doğalgazının Avrupa’ya daha fazla ihracatı konusunda imkanları araştırıyor.
