Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Komisyonu, Çarşamba günü AB çok yıllık bütçesinde belki de bugüne kadarki en kapsamlı ara revizyon olma potansiyeline sahip olan ilk kamuya açık siyasi-parlamenter tartışmaya başlıyor.
Bu tartışma, Şubat ve Mart aylarında AB ülkelerinin bakanları ve devlet başkanlarının yeni tür bir Marshall yardım fonuna onay vermesinin ardından AB’de bir dönüşüm olabilecek sürecin ikinci aşamasını oluşturuyor. Avrupa Parlamentosu şimdi Komisyonun mevcut tüm AB bütçelerini yeniden gözden geçirebilmesinin önünü açacak.
27 AB Komiseri ve Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, Brüksel’de, koronavirüs pandemisinin ekonomik zararlarının onarılması için oluşturulacak mega fonda kullanılmak üzere yüzlerce milyar avronun nasıl hazır hale getirileceğini açıklıyor. Bu fonun ilk mali sonuçları muhtemelen 20 Mayıs’ta, bir hafta içinde sunulacak. Bu da söz konusu korona mega fonunun AB bütçelerine dahil edilmesi ile ilgili toplantı sürecinin üçüncü aşaması olacak.
Tüm Avrupa ülkeleri pandemi tarafından etkilendi. Ancak ekonomik acı ve toparlanma şansları arasında büyük farklar söz konusu. Yunanistan (-GSYH’nin %9,7'si), İtalya (-%9,5), İspanya (-%9,4) ve Fransa (-%8,2) gibi ülkeler, örneğin Almanya’ya (-%6,5) kıyasla daha fazla gerileme yaşadı.
Rakamlar hâlâ resmi olarak gizli tutuluyor, ancak sızdırılan bir not en fazla 2 trilyon avro bütçe öneriyor. Bütçeler kesinleşir (ve Komiserler mevcut bütçelerinden kesintilere onay verir) verilirse milyarlarca avro Avrupa ekonomisinin yeniden başlatılması için yatırılabilecek.
Sahne arkasında tartışmalar halen devam ediyor; çünkü korona fonundan para alan ülkelerin bu desteği hibe olarak mı yoksa faizli / faizsiz kredi şeklinde mi alacağı konusunda fikir ayrılıkları var. Son durumda geri ödemesi gereken kısmı olacak. Bazıları ise bunun 'ömür boyu ipotek veya kira ödemesi' anlamına geldiğini söylüyor.
Parlamentonun Bütçe Komisyonu Başkanı, Belçikalı Johan Van Overtveldt (ECR) ise “hibe ve krediler” konusuna ilişkin yaptığı açıklamada, fonun gelirleri ve giderleri arasında dayanışma ile sorumluluk arasında denge kurulmasını görmek istediğini belirtti.
20 Mayıs’ta sunulacak ilk milyarlarca avronun finansmanı (2020 ve 2021 bütçeleri kapsamında) uzun zamandır beklenen ve iki kez ertelenen kapsamlı AB İklim Planı Green Deal’in de tanıtımıyla aynı zamana denk gelecek. Planın ilk taslak versiyonlarında Başkan Yardımcısı Frans Timmermans, Avrupa’nın 15-20 yıl içinde iklim nötr olmayı hedefliyorsa AB’de çok şeyin değişmesi gerektiğini açıkça ifade etmişti. Bu, enerji ve hammadde kullanımında radikal bir dönüşümü, çevresel ve hava kirliliğinin azaltılmasını ve diğer vergiler ile sübvansiyonlarda değişiklikler anlamına geliyor.
Avrupa Komisyonu, bugün öğleden sonra Brüksel’de yaptığı açıklamada, korona pandemisinin birçok ülkede oluşturduğu ekonomik zararın Green Deal’in uygulanmasına engel teşkil etmediğini, aksine bu Green Deal’in AB ülkelerinde ekonomik gelişmeyi yeni bir yola koymak için motor ve itici güç olabileceğini vurguladı.
Avrupa Parlamentosu Çarşamba günü Komisyon Başkanı Von der Leyen ile bu yeni öneri üzerine tartışacak. Cuma günü ise Parlamento, büyük ihtimalle oy çokluğuyla kabul edilecek bir karar tasarısı oylayacak. Ayrıca Parlamento Çarşamba günü Avrupa Komisyonu’na bir acil durum planı sunması çağrısında bulunan tasarıyı da oylayacak. Bütçe görüşmeleri başarısız olursa veya gecikirse, 1 Ocak 2021 sonrası için AB sübvansiyonları konusunda garanti sağlanması gerekecek.