Avrupa Parlamentosu, bu yıl insan hakları için Saharov Ödülünü "bölücülük" suçlamasıyla ömür boyu hapse mahkum edilen Çin'deki Uygur entelektüel ve muhalif İlham Tohti'ye verdi.
Pekin'deki bir üniversitede ekonomi profesörü olan Tohti, 2014 yılında Çin mahkemeleri tarafından yargılandı; o süreç, yabancı hükümetler ve insan hakları örgütleri tarafından protestolarla karşılanmıştı.
Avrupa Parlamentosu Başkanı David Sassoli, ödülün açıklanmasının ardından Çin’e İlham Tohti’nin derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu. Bu yüksek Avrupalı insan hakları ödülünün verilmesi büyük ihtimalle Pekin ile diplomatik gerilimlere yol açacak.
Sassoli, Strazburg’daki Avrupa Parlamentosu genel kurul toplantısında, ılımlılık ve uzlaşmaya ses veren Tohti’nin gösteri mahkemesiyle ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığını belirtti.
Tohti, Eylül ayında Avrupa’nın diğer insan hakları ödüllerinden biri olan Vaclav Havel Ödülü’nü kazanmıştı; ödül gerekçesi olarak "tüm Uygur halkına ses vermesi" gösterildi.
Tohti, yirmi yılı aşkın süredir Uygur azınlığın durumunu savunmak ve Çin’de etnikler arası diyalog ile anlayışı teşvik etmek için çalıştı, dedi Avrupa Konseyi Tohti’nin Vaclav Havel Ödülü’ne aday gösterilmesinin ardından.
Çin, Tohti’nin Ağustos ayında Vaclav Havel Ödülü’ne aday gösterilmesinin ardından Avrupa Konseyi ile ilişkilerini kesti.
Çin Dışişleri Bakanlığı Tohti’yi "aşırı terörizmi destekleyen bir bölücü" olarak nitelendirdi.
ABDli politikacılar tarafından Nobel Barış Ödülü’ne de aday gösterilen Tohti, Çin’in Uygurlara yönelik tutumu üzerine uluslararası ilginin giderek arttığı bir dönemde uluslararası alanda dikkat çekiyor.