Büyük küresel emtia ticaret şirketleri, geçen yıl artan gıda fiyatları, daha pahalı enerji ve aksayan ihracatlar nedeniyle büyük karlar elde etti. Küresel gıda arzı sadece Ukrayna'daki Rus savaşından değil, dünyanın diğer yerlerinde kuraklık nedeniyle başarısız olan ürünlerden de etkileniyor.
Birleşmiş Milletler uzmanları ve uluslararası yardım kuruluşu Oxfam'a göre, “gıda sistemimiz kırıldı. Sistem yoksullara yardımcı olmuyor ve gücü ile karı birkaç kişinin elinde topluyor” dediler ve bu açıklamalarını İngiliz gazete The Guardian'a yaptılar.
BM'ye göre, bu yıl gıda fiyatları şimdiden %20 arttı. “Gıda sistemi az sayıda büyük çok uluslu şirket tarafından hakimiyet altına alınmış durumda. Bu şirketlerin aynı zamanda devasa karlar elde etmesi şaşırtıcı değil.”
Bu krizlerin ortasında, tahıl ve diğer gıda hammaddeleri alanındaki büyük ticaret şirketlerinin yıllık bilançosu yükseldi. Bu büyük şirketlere mesleki jargonla, baş harflerinden oluşan ABCD deniyor: Archer-Daniels-Midland, Bunge, Cargill ve Louis Dreyfus. Birlikte uluslararası tahıl ticaretinin %70-90'ını ellerinde tutuyorlar.
Archer-Daniels-Midland bu yılın ikinci çeyreğinde rekor kar elde etti. Louis Dreyfus, 2021 yılında karının bir önceki yıla göre %80'den fazla arttığını bildirdi.
BM uzmanı Olivier De Schutter, “Açlık krizi tehdit ederken emtia devlerinin rekor karlar elde etmesi haksızlık” diyor. “Dahası, bu büyük şirketler krizi önlemek için daha fazlasını yapabilirdi.” De Schutter, uluslararası tahıl piyasasının enerji piyasasından daha da yoğunlaştığını ve daha az şeffaf olduğunu ekliyor.
Tarımda kullanılan tohum ve kimyasallardaki ticaretin yoğunlaşması hakkında da endişeler var. Üç büyük çok uluslu şirket olan Bayer-Monsanto, Dupont-Dow ve Chem-China Syngenta, ticaretin yaklaşık %60'ını elinde bulunduruyor.