Dört MH17 sanığına karşı yürütülen davada savcılar, kazada hayatını kaybedenlerin yakınlarına tam ceza dosyasını gösterme talebini reddediyor. Savcılık, delillerin yakınlar vasıtasıyla medyaya sızdırılmasından korkuyor ve bunun bir tür ‘medya yargılaması’na yol açabileceğini düşünüyor.
Bir grup yakın bu duruma katılmıyor ve dosyanın tamamını okuyabilmek istiyor. Avukatlarına göre “her şeyi bilmek” yas sürecinin sağlıklı ilerlemesi için faydalı. Eleştirmenlere göre ise savcıların delillerin bir kısmını (henüz?) paylaşmaması Savcılık makamının gizleyecek bir şeyleri olduğu algısını uyandırıyor. Bu konuda Savcılığın “açıklamak” ile “yakınlara inceleme için sunmak” arasında ilkesel bir ayrım yaptığı, basın toplantısında verilen açıklamalardan anlaşılıyor.
Mağdurlar ve yakınları, dava açıldığında yasal olarak dava dosyasına ait belgelere erişim hakkına sahip. Böyle bir dosyada mahkeme tutanakları, tanık ifadeleri ve adli raporlar gibi belgeler bulunur. Ceza yargılama kanununda mağdurların kendileri için önemli olan dava evraklarının bir kopyasını alma hakkı olduğu belirtilir. Yakınlar ise tüm dosyanın onlar için “önemli” olduğunu savunuyor.
Ancak Savcılık geçen sonbahar MH17 mağdurlarının yakınlarına sadece bir özet verileceğini yazdı. Savcılık, yakınlara 160 sayfalık bir özet sunulduğunu, ancak toplam 36.000 sayfalık dosyanın gizli tutulacağını belirtiyor. Böylece araştırma sonuçlarının %99’dan fazlası yakınlara kapalı kalacak.
Normalde mağdurlar ve yakınları dava başlamadan önce gerekli belgelere erişir. Savcılığa göre MH17 davasında bu uygun görülmüyor. Kanun, soruşturma ve kovuşturmanın zarar görmesi halinde dava belgelerinin verilmemesine olanak sağlıyor. Yakınların avukatları bu durumun söz konusu olmadığını belirtiyor.
Bunun yanı sıra, duruşmanın ikinci gününde avukatların henüz kamuoyuna açıklanmamış “davanın ana hatları”na dair bir tutanağı Savcılık’tan gördüğü; ancak buna bağlı çeşitli ilgili yan dosyalara erişimlerinin olmadığı ortaya çıktı. Ayrıca avukatların, bu bilgileri müvekkilleri/ yakınlarıyla paylaşmayacaklarına dair taahhütte bulundukları anlaşıldı.
Çoğu yakınları temsil eden MH17 Hava Kazası Vakfı Başkanı Piet Ploeg, Savcılığın kararına katılmıyor. Vakıf, dava dosyalarının mümkün olan en kısa sürede ve tam olarak yakınlara açılmasını talep ediyor. Yakınlar, söz hakkını kullanmak istiyor. Hazırlık yapabilmek için mevcut delilleri, tanık ifadelerinin ayrıntılarını bilmeleri gerekiyor. Sadece 160 sayfalık bir özet çok yetersiz görünüyor. Diğer 36.000 sayfada ne olduğuna dair hiçbir fikriniz olmuyor dedi. Savcılık ise kendilerinin hazırlık yapması için 160 sayfanın yeterli olduğunu düşünüyor.