Croatia có thể gia nhập khu vực Schengen không cần hộ chiếu nếu Ủy ban Châu Âu đồng ý. Quốc gia Balkan với 4,5 triệu dân này hiện đã đáp ứng tất cả các điều kiện để trở thành thành viên trong câu lạc bộ các nước cho phép tự do đi lại. Tuy nhiên, Bulgaria theo Ủy ban Châu Âu vẫn chưa xử lý ổn thỏa các vấn đề của họ, do đó vẫn bị đặt dưới sự giám sát đặc biệt. Việc quyết định về quyền gia nhập Schengen thuộc thẩm quyền các nước EU, yêu cầu sự đồng thuận tuyệt đối.
Trong 28 nước EU, Romania, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Ireland và Vương quốc Anh chưa phải là thành viên khu vực Schengen. Các quốc gia không thuộc EU như Na Uy, Iceland, Thụy Sĩ và Liechtenstein thì đã nằm trong khu vực này.
Hiện Croatia, quốc gia đã gia nhập EU cách đây sáu năm, đã quản lý tốt biên giới ngoài, theo ủy ban thì có thể trở thành thành viên Schengen. Trong hiệp ước Schengen, nguyên tắc là mọi người sẽ không bị kiểm soát biên giới nữa. Hiệp ước được ký tại thành phố Schengen, Luxembourg năm 1985 bởi Đức, Pháp và ba quốc gia Benelux.
Romania trong năm qua không triển khai các cải cách tư pháp và công cuộc chống tham nhũng. Do đó nước này vẫn bị đặt dưới sự giám sát đặc biệt. Hà Lan là một trong các nước EU đã chống đối từ lâu việc chấp nhận Romania vào khu vực không cần hộ chiếu. Hà Lan công khai chỉ trích tham nhũng và chủ nghĩa thân hữu trong bộ máy chính quyền Romania.
Năm ngoái, Phó Chủ tịch Frans Timmermans đã chỉ trích Romania, gọi tình hình của quốc gia này là “đáng buồn”. Hiện Ban điều hành hàng ngày của EU gọi việc Bucharest không thực hiện các khuyến nghị là “đáng tiếc”, mặc dù chính phủ đã hứa cải thiện vào tháng Sáu.
Để thoát khỏi sự giám sát đặc biệt, Bucharest sẽ phải đình chỉ một loạt luật (hình sự) và thay đổi các bổ nhiệm trong Văn phòng Công tố và cơ quan chống tham nhũng.
Ngược lại, Bulgaria đã thực hiện theo các khuyến nghị và tiến hành cải cách tư pháp cũng như đấu tranh chống tội phạm có tổ chức. Nhờ đó Bulgaria có cơ hội chấm dứt chương trình giám sát. Trước khi ủy ban quyết định Bulgaria có thể ra khỏi chương trình hay không, các quốc gia thành viên và Nghị viện châu Âu sẽ được tham khảo ý kiến.