Đạo luật, được quốc hội Ukraine mới đây thông qua và tổng thống ký ban hành, giờ đây trao cho tổng công tố vai trò trung tâm trong việc tịch thu tài sản trong các vụ án tham nhũng. Trước đây, các cơ quan chống tham nhũng có quyền hạn tự chủ hơn. Mô hình mới được cho là sẽ ngăn chặn gian lận và lạm dụng quyền lực, nhưng lại gây ra nhiều lo ngại.
Điểm cốt lõi trong những lời chỉ trích là hai cơ quan chống tham nhũng quan trọng nhất, NABU và SAPO, sẽ mất đi hiệu quả. Họ chỉ được phép tịch thu tài sản khi có sự cho phép rõ ràng của tổng công tố. Theo những người phản đối đạo luật này, điều đó làm họ phụ thuộc vào chỉ đạo chính trị, từ đó gây nguy hiểm cho tính độc lập của họ.
Ủy ban châu Âu đã đặt ra những câu hỏi sắc bén về hậu quả của đạo luật đối với nhà nước pháp quyền và tính độc lập của các cơ quan. EU nhấn mạnh rằng một cách tiếp cận có tín nhiệm với tham nhũng vẫn là điều kiện căn bản cho các cuộc đàm phán gia nhập sâu hơn với Ukraine. Họ cũng chỉ ra các thỏa thuận trước đây mà Ukraine đã cam kết tăng cường chính sách chống tham nhũng của mình.
Từ Brussels, có sự đánh giá cao về cam kết của Ukraine rằng quốc hội sẵn sàng thực hiện các điều chỉnh. Các quan chức Ukraine tuyên bố rằng những lo ngại của EU được xem trọng và đạo luật mới sẽ được cải thiện. Đồng thời sẽ xem xét các quyền hạn chính xác của các cơ quan liên quan và vai trò của tổng công tố.
Tình hình đã dẫn đến cuộc tranh luận trong nội bộ Ukraine về sự cân bằng giữa chống tham nhũng và bảo vệ chống lạm quyền trong bộ máy tư pháp. Những người ủng hộ đạo luật cho rằng cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn là cần thiết để ngăn chặn sự tùy tiện và lạm dụng quyền hạn. Những người phản đối lo ngại rằng cải tổ này sẽ bị lợi dụng để gây ảnh hưởng lên các cuộc điều tra.
Sự ồn ào diễn ra vào lúc Ukraine muốn tạo hình ảnh là một ứng cử viên đáng tin cậy cho tư cách thành viên EU. Brussels kỳ vọng các quốc gia ứng viên sẽ hoàn toàn tán thành các nguyên tắc của nhà nước pháp quyền. Mọi cản trở đối với tính độc lập của các cơ quan tư pháp được coi là những trở ngại nghiêm trọng cho sự hội nhập tiếp theo.
Những tuần tới sẽ là bước ngoặt định hướng con đường đi của Ukraine. Dù các điều chỉnh cụ thể của đạo luật chưa được công bố, rõ ràng quốc gia này đang chịu sự giám sát gia tăng. Cả áp lực nội bộ và kỳ vọng quốc tế đều buộc Kiev phải xem xét lại luật pháp về chống tham nhũng.