Với một khuyến nghị rõ ràng gửi đến chín quốc gia EU, Ủy ban châu Âu muốn chấm dứt một xu hướng đã được tiếp tục kéo dài từ cuộc khủng hoảng di cư năm 2015.
Đức, Pháp, Hà Lan, Áo, Đan Mạch, Ý, Slovenia, Thụy Điển và Na Uy những năm gần đây đã tái áp dụng các cuộc kiểm soát biên giới trong khu vực Schengen, nơi việc tự do đi lại của người dân vốn là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất.
Chỉ tạm thời
Theo quy định của châu Âu, các quốc gia thành viên chỉ được phép thiết lập kiểm soát biên giới tạm thời khi có mối đe dọa nghiêm trọng đối với trật tự công cộng hoặc an ninh nội địa. Biện pháp này vốn được định nghĩa là ngoại lệ và cần được giải thích, cập nhật thường xuyên. Tuy nhiên, trên thực tế một số quốc gia đã kéo dài việc áp dụng kiểm soát này trong nhiều năm liền, khiến các cuộc kiểm soát tạm thời trở nên gần như là vĩnh viễn.
Promotion
Brussels cho rằng giờ đây không còn đủ cơ sở hợp lý để duy trì tình trạng đó. Ủy ban nhấn mạnh rằng sắp tới Hiệp ước về tị nạn và di cư mới của châu Âu sẽ chính thức có hiệu lực. Hiệp ước này nhằm tăng cường giám sát biên giới ngoài của Liên minh châu Âu và cải thiện hợp tác giữa các quốc gia EU trong việc kiểm soát dòng di cư. Bên cạnh đó, theo Ủy ban, số lượng vượt biên trái phép tại các biên giới ngoài đã giảm mạnh trong năm nay.
Còn có giải pháp khác
Ủy ban châu Âu cũng cho biết hiện đã có các lựa chọn thay thế tốt hơn. Các nước thành viên có thể áp dụng các kiểm tra cảnh sát có mục tiêu, công nghệ di động để nhận dạng cùng các hình thức giám sát khác ít ảnh hưởng tới việc tự do di chuyển người dân trong châu Âu. Trong trường hợp xảy ra tình huống khẩn cấp, vẫn có thể tiến hành kiểm soát tạm thời.
Ủy ban nhấn mạnh rằng các cuộc kiểm soát biên giới hiện nay không chỉ có hiệu quả hạn chế mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực tới cư dân các khu vực biên giới. Những người hàng ngày vượt biên để làm việc, học tập hay đi chợ gặp phải sự chậm trễ và tắc nghẽn. Trong nhiều vùng biên giới, điều này trong vài năm gần đây đã tạo ra sự bức xúc ngày càng gia tăng và thiệt hại về kinh tế.
Hiệu quả hạn chế
Đối với Hà Lan, nghiên cứu cũng cho thấy các cuộc kiểm soát biên giới đóng góp rất hạn chế vào việc giảm áp lực di cư. Chính phủ Hà Lan trước đó đã thông báo muốn chấm dứt các cuộc kiểm soát hiện tại vào cuối tháng 9 năm 2026. Brussels coi đây là một bước đi đúng hướng.
Về mặt pháp lý, việc liên tục gia hạn các cuộc kiểm soát biên giới cũng đang gặp áp lực. Các tòa án châu Âu từng phán quyết rằng các quốc gia không thể mãi mãi sử dụng cùng một lý do để kéo dài các biện pháp tạm thời. Theo Ủy ban, với việc áp dụng các quy định di cư mới của châu Âu, nhu cầu giám sát nội bộ biên giới trong thời gian dài đã giảm đi đáng kể.