Các nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo chính phủ của EU lần thứ ba trong chưa đầy hai tuần gặp gỡ để thảo luận về khủng hoảng corona. Một lần nữa, cuộc họp được tiến hành qua kết nối video. Các nguyên thủ thảo luận cách ứng phó với những hậu quả kinh tế của dịch bệnh để tránh sụp đổ tài chính.
Vẫn còn sự chia rẽ về việc trợ cấp bổ sung từ châu Âu, như được thể hiện vào thứ Tư trong một cuộc họp của các bộ trưởng Tài chính. Chín quốc gia đã kêu gọi thành lập một “công cụ nợ” châu Âu, nhưng các nước EU khác tỏ ra thận trọng hơn. Hà Lan thậm chí còn phản đối việc gộp chung nợ của các quốc gia EU. Điều đó có thể được gọi là trái phiếu Euro, hay trong bối cảnh này còn gọi là “coronabonds.”
Có thể các nguyên thủ sẽ giao cho các bộ trưởng Tài chính của các nước sử dụng đồng euro mở tín dụng qua Quỹ khẩn cấp ESM để đầu tư liên quan đến corona. Các nước trong vùng đồng euro là cổ đông của ESM. Chính phủ Italy muốn sử dụng quỹ ESM chống lại khủng hoảng corona mà không kèm theo các điều kiện thông thường. Nếu các nước nhận hỗ trợ từ quỹ khẩn cấp này, hiện vẫn có yêu cầu phải tiến hành cải cách. Italy là một trong những quốc gia chịu thiệt hại nặng nề nhất trên thế giới do đại dịch corona.
Thủ tướng Italy Giuseppe Conte trước đó đã kêu gọi sử dụng ESM. Quỹ này hiện có thể cho vay 410 tỷ euro. ESM cũng có thể thiết lập một chương trình cho phép Ngân hàng Trung ương châu Âu mua không giới hạn trái phiếu chính phủ của các nước trong khu vực euro. Đây là điều chưa từng xảy ra trước đây. Các quốc gia thành viên vẫn chia rẽ về việc sử dụng ESM. Bộ trưởng Tài chính Hà Lan Wopke Hoekstra trước đó từng cho biết quỹ khẩn cấp chỉ nên được sử dụng khi tất cả các biện pháp hỗ trợ kinh tế khác chống dịch corona đã thất bại.
Nhưng áp lực lên Hà Lan đang tăng lên, khi chín quốc gia do Tổng thống Pháp Macron và ông Conte của Italy dẫn đầu kêu gọi thành lập một “công cụ nợ” mới để tất cả 27 quốc gia thành viên cùng huy động tiền. Trong trường hợp đó, tiền không đến từ quỹ ESM của các quốc gia khu vực euro mà sẽ từ trái phiếu chính phủ của tất cả 27 nước EU. Macron cho rằng điều này sẽ giúp tài trợ cho các gói chính sách chống tác động kinh tế của virus.
Macron đưa ra lời kêu gọi này qua một bức thư ngỏ gửi Chủ tịch EU Charles Michel. Bức thư còn có chữ ký của các lãnh đạo Italy, Bỉ, Hy Lạp, Ireland, Luxembourg, Slovenia, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Điều này không mới, vì ngay trong cuộc khủng hoảng trước đây Pháp cũng là người ủng hộ mạnh mẽ trái phiếu châu Âu, vì phương thức này làm giảm rủi ro cho các khoản vay. Bởi các nước giàu hơn, gồm Đức và Hà Lan, sẽ bảo lãnh.
Giống như trước đây, Hà Lan và Đức không mấy hào hứng. Nhóm euro dự kiến sẽ không đi đến kết quả và sẽ chuyển cuộc tranh luận lên các lãnh đạo châu Âu trong hội nghị truyền hình vào tối thứ Năm. Thủ tướng Rutte cũng sẽ không hào hứng. “Những quốc gia đã không cải cách là những nước giờ la hét đòi các hình thức cải cách kỳ lạ và chúng tôi sẽ không làm điều đó,” theo lời từ các vòng trong chính phủ Hà Lan.
Điều này khiến Thủ tướng Mark Rutte có nguy cơ bị đánh dấu là “keo kiệt và tính toán” tại EU vào tối thứ Năm, sau khi ông từng phản đối nhẹ việc tăng ngân sách đa niên EU ở Brussels. Phong thái từ chối này cũng làm cho việc liệu các nước EU khác có sẵn lòng đáp ứng yêu cầu của Hà Lan về tăng hỗ trợ tài chính cho ngành nông nghiệp và làm vườn ở Hà Lan trở nên không chắc chắn.