Kiểm toán châu Âu (ERK) cho biết Ukraine, mặc dù nhận được sự hỗ trợ và tài trợ từ EU, vẫn đang phải đối mặt với tham nhũng quy mô lớn. EU trong những năm qua đã cố gắng cải thiện hệ thống tư pháp, nhưng theo các kiểm toán viên, nỗ lực này chưa đạt được kết quả như mong đợi.
Liên minh châu Âu đã hỗ trợ Ukraine tiến hành chương trình cải cách trong hơn hai mươi năm qua. Tham nhũng quy mô lớn và việc nhà nước bị bắt làm con tin vẫn còn phổ biến rộng rãi ở Ukraine; điều này không chỉ cản trở cạnh tranh và tăng trưởng mà còn làm tổn hại đến quá trình dân chủ.
EU đã nhận thức rõ về mối liên hệ giữa các nhà tài phiệt, quan chức cao cấp, chính trị gia, tòa án và các doanh nghiệp nhà nước tại Ukraine trong một thời gian dài. Các kiểm toán viên nhận xét rằng EU chưa phát triển được một chiến lược thực sự để chống lại tham nhũng quy mô lớn. Việc xử lý các dòng tiền bất hợp pháp và rửa tiền chỉ được thực hiện một cách hạn chế.
Trong nhiều trường hợp, các khoản tài trợ của EU có đi kèm điều kiện, nhưng thường bị hiểu rộng quá mức dẫn đến các đánh giá quá tích cực. Các kiểm toán viên lấy hệ thống miễn thị thực làm ví dụ. Hiệu quả của hệ thống này không được đánh giá lại mặc dù hai trong ba điều kiện để nhận hỗ trợ của EU chưa được đáp ứng.
Tuy nhiên, vì có quá nhiều doanh nghiệp ở Ukraine là độc quyền tham nhũng hoặc độc quyền nhóm, các kiểm toán viên cho rằng EU lẽ ra nên hành động trực tiếp hơn để loại bỏ các rào cản đối với cạnh tranh tự do và công bằng. “Ukraine cần một chiến lược có mục tiêu và hiệu quả để giải quyết quyền lực của các nhà tài phiệt và giảm bớt tình trạng nhà nước bị bắt làm con tin.
EU có thể đóng vai trò quan trọng hơn nhiều so với những gì đã làm cho đến nay,” ông Juhan Parts, thành viên của Kiểm toán châu Âu chịu trách nhiệm về báo cáo, phát biểu.
Nhưng các dự án xây dựng năng lực đã hỗ trợ việc sửa đổi Hiến pháp Ukraine và nhiều luật pháp khác. Các kiểm toán viên thừa nhận rằng những dự án này cũng góp phần thành lập Tòa án Tối cao mới. Tuy nhiên, các kết quả này luôn bị đe dọa bởi nhiều nỗ lực nhằm lách luật và làm suy yếu các cải cách.
Toàn bộ hệ thống điều tra, truy tố và xét xử các vụ án tham nhũng cấp cao rất dễ tổn thương. Mặc dù Tòa án Tối cao về phòng chống tham nhũng bắt đầu đạt được những kết quả triển vọng, song tính hiệu quả, độc lập và bền vững của nó thường xuyên bị đặt nghi vấn.
Ukraine tham gia Sáng kiến Đối tác phương Đông của EU và nhận được hỗ trợ từ Quỹ Hàng xóm châu Âu. Ủy ban châu Âu đã cam kết khoảng 5,6 tỷ euro hỗ trợ tài chính vĩ mô và 2,2 tỷ euro cho các chương trình hỗ trợ kể từ năm 2014. Ủy ban cũng bảo lãnh cho các khoản vay trị giá 4,4 tỷ euro từ Ngân hàng Đầu tư châu Âu. EU là nhà tài trợ lớn nhất của Ukraine.