Một hoạt động vận động chung của Đức và Ý đã thổi luồng sống mới vào cuộc tranh luận về lệnh cấm của EU. Trong một bản ghi nhớ chung gửi Ủy ban châu Âu, cả hai nước đề nghị sau năm 2035 vẫn cho phép xe chạy bằng nhiên liệu sạch, thân thiện với môi trường. Điều đó có nghĩa là sẽ vẫn có lệnh cấm xe mới chạy diesel và xăng. Bước đi này đánh dấu một sự hợp tác công khai giữa Berlin và Rome, vốn trước đây mỗi bên theo đuổi hướng đi riêng.
Ủy ban châu Âu đã thông báo sẽ xem xét lại lệnh cấm năm 2035 ngay trong năm nay, sớm hơn một năm so với kế hoạch ban đầu. Việc này nhằm xác định liệu kế hoạch có còn khả thi khi nhu cầu xe điện đình trệ và các nhà sản xuất ô tô châu Âu có nguy cơ thua trước sự nhập khẩu ô tô điện giá rẻ từ châu Á. Qua đó, tương lai lệnh cấm xe hơi chạy xăng được áp dụng từ năm 2022 (bởi Ủy ban VDL-1 trước đây) như một phần quan trọng của Thỏa thuận Xanh lại bị đặt ra bàn cân tranh luận.
Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen gần đây nhấn mạnh rằng “tương lai là điện hóa”, nhưng đồng thời mở ra khả năng điều chỉnh thực tiễn. Bà lên tiếng kêu gọi phát triển xe điện nhỏ, giá cả phải chăng và sản xuất tại châu Âu. Ủy ban vẫn chính thức duy trì lệnh cấm, nhưng giọng điệu đã trở nên thực dụng hơn rõ rệt.
Các nhà sản xuất ô tô châu Âu cũng gia tăng áp lực. Hiệp hội ngành muốn nới lỏng quy định, cho phép xe hybrid chạy bằng nhiên liệu tổng hợp mới, thân thiện môi trường. Trong trường hợp đó, các động cơ đốt trong hiện nay có thể giữ nguyên phần lớn.
Theo các nhà sản xuất ô tô Đức, Pháp và Ý, tiêu chí hiện tại ("chỉ xe điện") đang đe dọa sự tồn tại của họ. Thông điệp này ngày càng nhận được sự ủng hộ nhiều hơn tại Nghị viện châu Âu, nơi nhóm EVP đứng ra bảo vệ cho “chính sách khí hậu thực tế”.
Nhóm Dân chủ Thiên chúa tại Nghị viện châu Âu, nhóm lớn nhất, cũng muốn nới lỏng lệnh cấm năm 2035. Dưới sự lãnh đạo của Manfred Weber, đảng này thúc giục xóa bỏ các khoản phạt đối với các nhà sản xuất xe vẫn thải ra lượng lớn khí độc hại trong năm nay. Weber cho rằng “việc loại bỏ động cơ đốt trong là một sai lầm”.
Bối cảnh kinh tế tại Đức khá ảm đạm. Ngành ô tô, ngành công nghiệp chủ chốt nhất của nước này, đang chịu thiệt hại do lợi nhuận giảm, cạnh tranh từ Trung Quốc và thuế nhập khẩu cao từ Mỹ. Hàng chục nghìn việc làm đã biến mất tại các công ty như VW, Mercedes, BMW và Bosch, và hàng chục nghìn việc làm nữa đang bị đe dọa. Các lo ngại về việc làm khiến áp lực chính trị lên Berlin càng thêm mạnh mẽ.
Thủ tướng Friedrich Merz chọn một hướng đi thực dụng. Chính phủ của ông đã kéo dài miễn thuế cho xe điện và đang phát triển các ưu đãi mới dành cho nhóm thu nhập trung bình và thấp. Đồng thời, Berlin cũng thúc giục Brussels linh hoạt hơn trong các quy định EU để giúp ngành công nghiệp có thêm chút không gian.
Tuy nhiên, trong khi Chủ tịch Ủy ban Von der Leyen khuyến khích ngành công nghiệp tập trung sản xuất các mẫu xe điện nhỏ, rẻ tiền dành cho đô thị, Merz lại muốn các phân khúc xe sang lớn hơn (BMW, Porsche, Volkswagen) có thêm cơ hội và thời gian để chuyển đổi sang xe hybrid, bao gồm cả động cơ đốt trong.
Trong liên minh cầm quyền của Đức, cách tiếp cận này gây xung đột. Các bộ trưởng CDU và CSU ủng hộ việc hoãn hoặc điều chỉnh lệnh cấm, trong khi các quan chức SPD lại giữ vững các thỏa thuận hiện có. Sự phân hóa nội bộ khiến việc tạo lập một quan điểm chính phủ thống nhất trở nên khó khăn, nhưng tiếng nói đòi thay đổi ngày càng mạnh lên.
Các con số kinh tế càng làm nổi bật sự cấp bách. Theo nhiều nguồn tin, trong một năm đã có hơn 50.000 việc làm trong ngành ô tô Đức bị mất, và thêm 90.000 việc làm nữa đang bị đe dọa. Các nhà máy đấu tranh với chi phí tăng, nhu cầu giảm và cạnh tranh quốc tế gay gắt. Với nhiều người, quy định năm 2035 tượng trưng cho một nghịch lý lớn hơn giữa tham vọng khí hậu và sự tồn tại của ngành công nghiệp.