Năm nay, Nghị viện châu Âu đã trao giải Sacharov về nhân quyền cho trí thức và nhà bất đồng chính kiến người Duy Ngô Nhĩ Ilham Tohti, người bị kết án tù chung thân tại Trung Quốc với tội danh "ly khai".
Ông từng là giáo sư kinh tế tại một trường đại học ở Bắc Kinh và bị các tòa án Trung Quốc kết án năm 2014 trong một phiên xử đã gây ra nhiều cuộc phản đối từ các chính phủ và tổ chức nhân quyền nước ngoài.
Chủ tịch Nghị viện châu Âu, David Sassoli, đã kêu gọi Trung Quốc ngay lập tức thả tự do cho Ilham Tohti khi công bố giải thưởng. Việc trao giải nhân quyền cao quý này của châu Âu rất có thể sẽ dẫn đến căng thẳng ngoại giao với Bắc Kinh.
Dù ông đã làm một tiếng nói cho sự ôn hòa và hòa giải, Tohti vẫn bị kết án tù chung thân sau một phiên tòa trình diễn, ông Sassoli nói tại phiên họp toàn thể của Nghị viện châu Âu ở Strasbourg.
Tháng 9 vừa qua, Tohti còn nhận được một trong những giải thưởng nhân quyền khác của châu Âu, giải Vaclav Havel, vì đã "trao tiếng nói cho toàn bộ dân tộc Duy Ngô Nhĩ".
Tohti đã tích cực hơn 20 năm về số phận của thiểu số người Duy Ngô Nhĩ và thúc đẩy đối thoại liên sắc tộc cùng sự hiểu biết tại Trung Quốc, Hội đồng châu Âu cho biết sau khi Tohti được đề cử giải Vaclav Havel.
Trung Quốc đã cắt đứt liên hệ với Hội đồng châu Âu sau khi Tohti được đề cử giải Vaclav Havel vào tháng 8.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi Tohti là “kẻ ly khai ủng hộ chủ nghĩa khủng bố cực đoan”.
Ông cũng được các chính trị gia Mỹ đề cử giải Nobel Hòa bình, trong bối cảnh ngày càng nhiều sự chú ý quốc tế đối với cách Trung Quốc đối xử với người Duy Ngô Nhĩ.